Sejm wybrał sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie tych samych przepisów co w 2018 i 2022 roku

  • Sejm wybrał 15 członków Krajowej Rady Sądownictwa spośród sędziów. Wśród nich znaleźli się kandydaci wskazani przez wszystkie kluby parlamentarne.
  • Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie o zabezpieczeniu, zakazujące Sejmowi wyboru w trybie większości zwykłej. Ponieważ jednak posłowie PiSu nie wzięli udziału w głosowaniu, wybór odbył się w trybie większości 3/5, a więc nie naruszył postanowienia TK.
  • Mimo pewnych wątpliwości, które będą jeszcze badane przez TK, wydaje się, że wybór należy uznać za ważny.
  • Wybór ten zarazem przekreśla cała narrację obecnego obozu rządzącego, zgodnie z którą wybór członków KRS spośród sędziów jest niekonstytucyjny i tym samym niedopuszczalny. Szczególnie obłudna pod tym względem jest deklaracja Stowarzyszenia IUSTITIA, która mówi o powrocie KRS na ścieżkę konstytucyjnych standardów, mimo iż została ona wybrana na podstawie tych samych przepisów i w tym samym trybie, co w 2018 i 2022 roku.

15 maja 2026 r. Sejm, głosami 235 posłów obecnej koalicji rządzącej wybrał nowych 15 członków Krajowej Rady Sądownictwa spośród sędziów na 4-letnią kadencję. Sejm dopełnił przy tym obowiązku, o którym również i my przypominaliśmy, uwzględniając kandydatów wskazanych przez wszystkie kluby poselskie, które działały na początku kadencji Sejmu, zgodnie z art. 11d ust. 4 ustawy o KRS.

Wybrani zostali więc:

1. Karolina Bąk-Lasota, wskazana przez KO, Lewicę i Centrum,

2. Wojciech Buchajczuk, wskazany przez PSL i Polskę 2050,

3. Monika Sonia Frąckowiak, wskazana przez KO, Lewicę i Centrum,

4. Edyta Jefimko, wskazana przez KO, Lewicę i Centrum,

5. Magdalena Kierszka, wskazana przez KO, Lewicę, PSL, Polskę 2050 i Centrum,

6. Agnieszka Kobylińska-Bortkiewicz, wskazana przez PSL i Polskę 2050,

7. Jarosław Adam Łuczaj, wskazany przez KO, Lewicę, PSL, Polskę 2050 i Centrum,

8. Ewa Mierzejewska, wskazana przez KO, Lewicę i Centrum,

9. Łukasz Piebiak, wskazany przez PiS,

10. Bartłomiej Starosta, wskazany przez PSL i Polskę 2050,

11. Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, wskazana przez PSL i Polskę 2050,

12. Łukasz Zawadzki, wskazany przez Konfederację,

13. Dariusz Zawistowski, wskazany przez KO, Lewicę i Centrum,

14. Katarzyna Anna Zawiślak, wskazana przez KO, Lewicę i Centrum,

15. Ewa Żołnierczuk-Dec, wskazana przez KO, Lewicę, PSL, Polskę 2050 i Centrum.

Mimo to nie sposób stwierdzić, że wybór odbył się bez kontrowersji.

Postanowienie TK o zabezpieczeniu

Największą kontrowersją, związaną z wyborem, było to, że 12 maja 2026., działając w sprawie K 7/26, Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie o zabezpieczeniu, w którym wezwał Sejm Rzeczypospolitej Polskiej do powstrzymania się od wyboru członków KRS na podstawie art. 11d ust. 6 ustawy o KRS do czasu wydania przez TK ostatecznego orzeczenia w sprawie.

Postanowienie zostało wydane na kanwie wniosku grupy posłów, którzy domagali się przede wszystkim stwierdzenia tego, że art. 9a ust. 1 ustawy o KRS (ustanawiający wybór sędziowskiej części KRS przez Sejm) rozumiany w ten sposób, że Sejm jest związany instrukcjami innego organu państwa, organizacji pozarządowej, w szczególności związków zawodowych, organizacji społeczno- zawodowych, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji i samorządów zawodowych zawierającymi wskazaną przez ten organ listę kandydatów jest niezgodny z art. 2, art. 4 ust. 1, art. 7, art. 187 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 187 ust. 4 Konstytucji RP.

Wydanie postanowienia nie wpłynęło jednak w żadnym wypadku na dalsze działania Sejmu. Podczas posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, które miało miejsce 12 maja i podczas którego, zgodnie z art. 11d ust. 4 ustawy o KRS, miało dojść do ustalenia listy kandydatów, poseł Sebastian Kaleta, przedstawiający kandydata zgłoszonego przez klub PiS, próbował zwrócić przewodniczącemu Komisji, posłowi Pawłowi Ślizowi, uwagę na postanowienie TK i sugerował tym samym odroczenie wyboru. Przewodniczący zagroził jednak mu odebraniem głosu, a gdy, tuż przed samym głosowaniem, posłowie PiS ponownie zwrócili uwagę na postanowienie, przewodniczący próbował zinterpretować ich uwagi o konieczności wstrzymania procedury wyboru jako wycofanie wskazanego przez ich klub kandydata. Ostatecznie jednak, jak wskazano wyżej, Komisja – notabene bez dyskusji (przewodniczący nie pozwolił posłowi Kalecie nawet na odpowiedzenie na zadane przez siebie pytania zawierające rozmaite insynuacje pod adresem sędziego Łukasza Piebiaka, stwierdzając, że to były pytania retoryczne) – uchwaliła listę kandydatów obejmującą osoby wskazane przez wszystkie kluby.

Na wątpliwości dotyczące legalności dalszego procedowania przez Sejm nad listą wskazało stowarzyszenie „Sędziowie RP”, które 14 maja zawróciło się do Sejmu z apelem o wstrzymanie procedury wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa, wskazując, że:

W przypadku, gdyby Sejm – z naruszeniem postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia – dokonał wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa, wybór ten będzie dotknięty nieusuwalną wadą prawną, a tak obsadzona Rada utraci zdolność do podejmowania uchwał. Takie działanie pogłębi tylko chaos prawny w wymiarze sprawiedliwości. Dlatego – kierując się odpowiedzialnością i troską o wymiar sprawiedliwości – domagamy się natychmiastowego zastosowania się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Również jednak ten apel został zignorowany – do głosowania na posiedzeniu plenarnym doszło, jak wskazano wyżej, 15 maja, na koniec bieżącego posiedzenia Sejmu. Jeszcze tuż przed głosowaniem posłowie Michał Wójcik z PiS i Przemysław Wipler z Konfederacji raz jeszcze przypomnieli o postanowieniu TK, ten ostatni skwitował zaś swoją wypowiedź:

[…] w świetle dodatkowego zabezpieczenia, którego udzielił Trybunał Konstytucyjny, wszyscy pewnie macie świadomość, że ludzie, którzy zostaną teraz wybrani do Krajowej Rady Sądownictwa, będą kwestionowani, a finalnie pewnie zostaną odwołani.

Pomimo to, głosowanie się odbyło, natomiast posłowie PiS nie wzięli w nim udziału, zapewne nie chcąc go legitymizować i uważając je za niedopuszczalne. Skutek takiej decyzji okazał się jednak przeciwny, niż zakładali.

Należy w tym miejscu podkreślić, że postanowienie o zabezpieczeniu zakazywało konkretnie dokonania wyboru w trybie art. 11d ust. 6 ustawy o KRS. Przepis ten, jak jednoznacznie wynika z jego treści:

W przypadku niedokonania wyboru członków Rady w trybie określonym w ust. 5, Sejm wybiera członków Rady bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, głosując na listę kandydatów, o której mowa w ust. 4.

– stanowi procedurę rezerwową na wypadek niewyłonienia członków KRS w trybie zwyczajnym, przewidzianym w ust. 5 tego przepisu, większością 3/5 głosów:

Sejm wybiera członków Rady na wspólną czteroletnią kadencję, na najbliższym posiedzeniu Sejmu, większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, głosując na listę kandydatów, o której mowa w ust. 4.

Ponieważ posłowie PiS nie wzięli udziału w głosowaniu, to potrzebna do uzyskania większość 3/5 wynosiła jedynie 155 głosów, w związku z czym koalicja rządząca nie miała problemu z jej uzyskaniem. Tym samym wybór dokonał się na podstawie art. 11 d ust. 5 ustawy o KRS, nieobjętego zakresem postanowienia o zabezpieczeniu, a nie ust. 6. W wypadku, gdyby posłowie PiSu wzięli udział w głosowaniu, wymagana większość wynosiłaby około 270 posłów i koalicja nie byłaby w stanie jej uzyskać, wobec czego zapewne zastosowano by ust. 6, łamiąc postanowienie TK.

Tak się jednak nie stało i ostatecznie należy więc stwierdzić, że, ze względu na decyzję polityczną posłów PiS, wybór nie naruszył postanowienia TK o zabezpieczeniu.

Kwestia „najbliższego posiedzenia”

Innym zarzutem, jaki zgłaszano wobec wyboru z 15 maja, było to, że wybór ten został wydany z naruszeniem przepisu art. 11d ust. 5 ustawy o KRS – w zakresie takim, w jakim przepis ten nakazuje Sejmowi dokonać wyboru:

na najbliższym posiedzeniu Sejmu […].

Co ciekawe, na wątpliwość tę zawrócili uwagę nie tylko przedstawiciele obecnej opozycji:

– ale również poseł Tomasz Zimoch, do niedawna członek rządzącej koalicji:

W wypadku tego argumentu również jednak można mieć wątpliwości, czy faktycznie uprawnia do stwierdzenia, że wybór był nieważny. Po pierwsze przeczy temu dotychczasowa praktyka, pomimo której niejednorodności, status KRS nie był kwestionowany na tej podstawie. W 2018 roku wybór odbył się pod tym względem w sposób podobny jak w tym roku – Sejm przegłosował listę na tym samym posiedzeniu, podczas którego została ona zgłoszona – z tą drobną różnicą, że komisja zgłosiła listę w dniu, w którym odbywała się przerwa w posiedzeniu. Z kolei w 2022 r. postąpiono jeszcze inaczej – Komisja przyjęła listę pomiędzy posiedzeniami Sejmu, natomiast Sejm przegłosował ją nie na posiedzeniu, które zaczęło się dzień później, ale dopiero na kolejnym posiedzeniu.

Ponadto interpretacja, zgodnie z którą „najbliższym posiedzeniem” nie może być posiedzenie już trwające, ale dopiero następne, wydaje się być trudna do obrony z językowego punktu widzenia. Tym bardziej że przykładowo Regulamin Sejmu wyraźnie odróżnia oba pojęcia, w tym w jednym przepisie (art. 115 ust. 4) używa ich obu:

Rozpatrzenie wniosku o wyrażenie wotum nieufności przez Sejm i poddanie go pod głosowanie następuje na najbliższym posiedzeniu Sejmu przypadającym po upływie 7 dni od dnia jego zgłoszenia i nie później niż na następnym posiedzeniu.

Mając na uwadze powyższe wątpliwości, w tym zwłaszcza niejednolitość dotychczasowej praktyki, warto byłoby by wnioskodawcy w sprawie K 7/26 rozszerzyli wniosek również o zbadanie przez TK tej kwestii – jak należy rozumieć ten wymóg „najbliższego posiedzenia”.

Reakcja Iustitii

Zaraz po rozpoczęciu kadencji nowych członków Rady wybranych spośród sędziów, Stowarzyszenie Sędziów Polskich IUSTITIA, ogłaszającego, że:

Krajowa Rada Sądownictwa wraca na ścieżkę konstytucyjnych i europejskich standardów.

– mimo iż członkowie Rady zostali wybrani na kolejną kadencję na podstawie dokładnie takich samych przepisów i w tym samym trybie, co w latach 2018 i 2022.

Faktu tego nie mogą zmienić tzw. „prawybory sędziowskie”, które, jako przeprowadzone bez podstawy prawnej, miały charakter nieformalny, nie były powszechne (wiele sędziów, jak i całe sądy – z Sądem Najwyższym, Naczelnym Sądem Administracyjnym czy wojewódzkimi sądami administracyjnymi na czele – nie wzięło w nich udziału), a ponadto opierały się na osobliwej i wybranej skrajnie arbitralnie ordynacji, w której zorganizowana mniejszość mogła łatwo uzyskać większość głosów (każdy sędzia miał ich 15– tyle co stanowisk).

Szczególnie bulwersująca jest pod tym względem postawa sędziego Wojciecha Buchajczuka, wybranego 15 maja w skład KRS na podstawie tej samej procedury, za udział w której domagał się odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej ówczesnych członków KRS poprzedniej kadencji.

Dodajmy w tym miejscu, że zawiadomione powyższe zostało potraktowane bardzo poważnie przez ówczesnego Ministra Sprawiedliwości i Prokuratura Generalnego Adama Bodnara, który, jak informowaliśmy, wszczął postępowania dyscyplinarne wobec ówczesnych członków KRS za sam fakt zasiadania w Radzie.

W świetle obecnej sytuacji postępowania te powinny zostać niezwłocznie zakończone, podobnie jak praktyka podważania statusu sędziów i wydawanych przez nich wyroków wyłącznie ze względu na fakt powołania ich przez Prezydenta RP na wniosek KRS, której sędziowska część została wybrana na podstawie art. 9a i nast. ustawy o KRS. Oczywiście – znając stosunek obecnej większości do praworządności, nie należy się spodziewać, ze zrezygnuje ona z powyższej narracji.

Podsumowanie

Powyższe nie oznacza oczywiście, że wybór dokonany 15 maja nie budzi żadnych wątpliwości. Już wyżej sygnalizowaliśmy kwestię  tak zwanych „prawyborów sędziowskich”, przeprowadzonych bez podstawy prawnej i, jak się wydaje, z naruszeniem przepisów dotyczących przetwarzania danych osobowych. Ewentualna odpowiedzialność osób biorących w nich udział i je organizujących jest jednak zagadnieniem oddzielnym od kwestii ich wpływu na ważność wyboru – co do której należy poczekać na wyrok TK w sprawie K 7/26.

Innym zagadnieniem, które w niewielkim stopniu przebiło się do opinii publicznej, a na które wskazał sam Marszałek Sejmu, było przekazanie do Marszałku Sejmu, w trybie art. 11a ust. 6 ustawy o KRS, informacji obejmującej dorobek orzeczniczy niektórych kandydatów, w tym doniosłe społecznie lub precedensowe orzeczenia, i istotne informacje dotyczące kultury urzędowania, przede wszystkim ujawnione podczas wizytacji i lustracji, przez osoby podszywające się pod prezesów poszczególnych sądów. Kwestia ta potencjalnie mogłaby mieć wpływ na ważność procedury, zapewne trudno jednak byłoby wskazać jej wpływ na jej wynik. Wydaje się jednak, że również i nad nią powinien pochylić się TK (nie jest objęta zakresem wniosku w sprawie K 7/26).

Z cała pewnością trzeba jednak podkreślić – przeprowadzenie wyboru członków KRS spośród sędziów w trybie art. 9a i nast. ustawy o KRS przez obecną większość rządową, a więc dokładnie takim samym jak w 2018 i 2022 roku, stanowi tym samym całkowite zaprzeczenie narracji tejże większości o niekonstytucyjności tychże przepisów. Pod tym względem należy więc uznać, że, zostawiając na boku wątpliwości co do naruszeń, które będą badane przez TK, wręcz dobrze się stało, że Sejm z inną większością również skorzystał z tejże procedury. W normalnej sytuacji powinno to pozwolić na okrzepnięcie, utrwalenie i tym samym – powszechną akceptację tejże instytucji.

Źródło ilustracji – Wikipedia.

Przegląd prywatności
Obserwator Praworządności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.

Niezbędne ciasteczka

Niezbędne ciasteczka powinny być zawsze włączone, abyśmy mogli zapisać twoje preferencje dotyczące ustawień ciasteczek.

Analityka

Ciasteczka te wspomagają mechanizmy analityczne śledzące odwiedzane strony i podejmowane interakcje, śledzące czas spędzony na stronie oraz zwiększające jakość danych funkcji statystycznych. Włączenie tych ciasteczek pomaga nam ulepszać nasze strony internetowe.

Marketing

Ciasteczka te wspomagają śledzenie efektywności naszych kampanii marketingowych. Włączenie tych ciasteczek pomaga nam lepiej dostosowywać nasze kampanie reklamowane do naszych odbiorców.