Trwają naciski na Trybunał Konstytucyjny w celu dopuszczenia osób, które nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta

  • Cały czas trwa spór o obsadę Trybunału Konstytucyjnego, podsycany przez naciski ze strony rządu, mające na celu dopuszczenie do orzekania w TK 4 osób, które nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta RP.
  • W naciskach tych uczestniczy również dwójka sędziów, którzy, wybrani do TK przez Sejm obecnej kadencji, wpierw złożyli prawidłowo ślubowanie wobec Prezydenta, by potem powtórnie je złożyć w sposób bezprawny wobec Marszałka Sejmu. Sędziowie ci złożyli do Prokuratury zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez Prezesa TK, które miałoby polegać na niedopuszczeniu 4 osób, które nie złożyły ślubowania, do orzekania. W odpowiedzi na to Prezes TK zawiadomił Prokuraturę o możliwości fałszywego zawiadomienia o przestępstwie przez dwójkę sędziów.
  • Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał 5 maja 2026 r. postanowienie o środku tymczasowym, w którym nakazał zaprzestanie uniemożliwienia wykonywania 4 osobom obowiązków sędziego TK. Postanowienie to zostało jednak wydane w sposób wadliwy – bez spełnienia wymogów, jak również w sprawie, która nie znajduje się we właściwości ETPCz. Ponadto tego typu postanowienia, jako nieprzewidziane w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, nie są wiążące prawnie.
  • 22 maja b.r. wszystkie 6 osób wybranych do TK przez Sejm obecnej kadencji zażądało od Prezesa TK, przy poparciu Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka, zwołania Zgromadzenia Ogólnego TK w celu dopuszczenia 4 z nich, którzy nie złożyli ślubowania wobec Prezydenta RP, do orzekania. Przepisy ustawy o postepowaniu przed TK stanowią jednak jasno, że Zgromadzenie Ogólne tworzą wyłącznie urzędujący sędziowie Trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta RP.

13 marca 2026 r. Sejm wybrał 6 osób na sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Ze względu na pewną wątpliwości co do wyboru, jak również postepowanie toczące się przed TK dotyczące zgodności z Konstytucją procedury wyboru tychże sędziów, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odebrał ślubowanie jedynie od 2 z tych 6 osób, tymczasowo wstrzymując się z przyjęciem go od pozostałych 4 osób. W związku z tym wszystkie 6 osób – w tym również te 2, które już złożyły ślubowanie wobec Prezydenta RP – 9 kwietnia złożyły ślubowanie de facto wobec Marszałka Sejmu, w sposób nieznany polskiemu prawu. W następstwie powyższego rząd i sprzyjające mu organizację zaczęły stosować naciski na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w celu dopuszczenia pozostałej 4 do wykonywania obowiązków sędziów TK, mimo iż, zgodnie z art. 4 i 5 ustawy o statusie sędziów TK, stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania wobec Prezydenta RP.

Wzajemne zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa

16 kwietnia 2026 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego, Bogdan Święczkowski, skierował do Prezesa Rady Ministrów – Donalda Tuska – pismo, w którym apelował o opublikowanie 67 orzeczeń wydanych przez TK od marca 2024 r. dla ochrony obywatelskich wolności i praw. Jak kilkukrotnie informowaliśmy, Donald Tusk uporczywie łamie spoczywający na nim na mocy art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych w związku z art. 114 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym obowiązek publikacji orzeczeń TK – dotyczy to wszystkich orzeczeń, bez względu na to, w jakim składzie zostały wydane ani bez względu na to, przez kogo były zainicjowane – rząd nie publikuje tak samo wyroków wydanych na wniosek Prezydenta, grupy posłów opozycji, jak i wydanych na kanwie skarg konstytucyjnych zwykłych obywateli. Praktyka rządu została wprost uznana za niedopuszczalną przez Trybunał w wyroku z 23 września 2025 r. (P 3/25).

Prezes Trybunału stwierdził, że skoro, po 15 miesiącach (od grudnia 2024, kiedy skończyły się kadencje sędziów Mariusza Muszyńskiego, Piotra Pszczółkowskiego i Julii Przyłębskiej) bezczynności Sejm postanowił jednak uzupełnić skład Trybunału, najwyraźniej uznając, że:

Trybunał jest organem, który nieprzerwanie działa na rzecz praworządności oraz ochrony obywatelskich praw i wolności.

– to w celu przywrócenia mu w pełni możliwości sprawnego działania powinien również zaprzestać bezprawnej praktyki niepublikowania orzeczeń. Apel ten pozostał jednak bez odpowiedzi.

Zamiast tego dwójka sędziów, którzy złożyli prawidłowe ślubowanie 1 kwietnia, ale następnie ponownie złożyli ślubowanie przed Marszałkiem Sejmu 9 kwietnia (narażając się tym samym na odpowiedzialność dyscyplinarną w trybie art. 24 i następnych ustawy o statusie sędziów TK za uchybienie godności urzędu sędziego Trybunału, lub inne nieetyczne zachowanie mogące podważać zaufanie do jego bezstronności lub niezawisłości) – Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek – złożyło 17 kwietnia zawiadomienie do Prokuratury o możliwości popełnienia przez Prezesa TK przestępstwa, które miałoby polegać na:

nienawiązaniu stosunku służbowego oraz niepodpisaniu wymaganych dokumentów z nim związanych, a w konsekwencji – nieprzydzieleniu im stanowisk pracy oraz spraw do rozpoznania

– 4 osobom, które nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta RP.

Informacja o tym zawiadomieniu została rychło rozpowszechniona przez Ministra Sprawiedliwości, Waldemara Żurka, który w swoim stylu zaczął kierować groźby pod adresem Prezesa TK:

Trybunał Konstytucyjny ma wrócić do obywateli, a nie być prywatnym folwarkiem ludzi przyzwyczajonych do bezkarności. Prokuratura Krajowa prowadzi postępowanie. Ustalimy, kto odpowiada za to bezprawie.

Sytuacja, w której Minister – przedstawiciele władzy wykonawczej – grozi Prezesowi TK odpowiedzialnością karną za to, że ten odmawia podjęcia działań sprzecznych z prawem (jak wskazywaliśmy wyżej – stosunek służbowy sędziego TK zostaje nawiązany w momencie złożenia ślubowania wobec Prezydenta RP, a nie kogokolwiek innego), powinna budzić bardzo poważne wątpliwości z punktu widzenia zasady legalizmu oraz zasady podziału władz, w tym zwłaszcza zasady niezależności władzy sądowniczej.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Prezes TK zawiadomił Prokuraturę o możliwości popełnienia przez sędziów TK Magdalenę Bentkowską i Dariusza Szostka przestępstwa, o którym mowa w art. 238 Kodeksu karnego, czyli fałszywego zawiadamiania o przestępstwie. Poinformował również o zleceniu analiz prawnych w sprawie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec tychże.

Głos w sprawie zabrał również Paweł Śliz, poseł Polski 2050 i przewodniczący Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka – ten sam, który wcześniej w ramach tejże Komisji wyraźnie utrudnił stronie społecznej możliwość udziału w posiedzeniu dotyczącym wyboru kandydatów do TK. Przewodniczący zaprosił między innymi Prezesa TK na posiedzenie Komisji, które miało się odbyć 28 kwietnia br. Celem tego posiedzenia miało być omówienie aktualnej sytuacji w TK, podsumowane hasłem

DOŚĆ paraliżu w TK.

Można jednak w tym miejscu zapytać – czy przerwanie tego paraliżu nie powinno się zacząć od opublikowania przez rząd wszystkich zaległych wyroków TK?

Do zaproszenia ustosunkował się sam zaproszony, stwierdzając, że Sejm nie ma żadnych uprawnień kontrolnych wobec TK, zaś troska o sprawne działanie tegoż powinna przejawiać się właśnie przede wszystkim opublikowaniem i wykonaniem jego wyroków.

Postanowienie ETPCz o wydaniu środka tymczasowego

Osoby, które złożyły 9 kwietnia ślubowanie wobec Marszałka Sejmu, zapowiedziały, że złożą skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Na kanwie ich wniosku, 5 maja ETPCz wydał postanowienie o środku tymczasowym, w którym wezwał polski rząd do zapewnienia, by właściwe organy krajowe (czyli w praktyce Prezes TK) nie uniemożliwiały tym 4 osobom wykonywania obowiązków sędziów TK.

Postanowienie zostało dość szybko podchwycone przez Prezesa Rady Ministrów, Donalda Tuska, który stwierdził, że:

Europejski Trybunał Praw Człowieka rozstrzygnął jednoznacznie sprawę wybranych przez sejm sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Państwo ma obowiązek usunięcia wszelkich przeszkód uniemożliwiających im orzekanie.

Stanowisko Premiera należy jednak uznać za wprowadzające w błąd na bardzo wielu płaszczyznach. Po pierwsze Europejski Trybunał niczego nie rozstrzygnął, lecz wydał jedynie środek tymczasowy. Jest to instytucja przewidziana w regule 39 Regulaminu ETPCz, zgodnie z którym:

Trybunał może w wyjątkowych okolicznościach – na wniosek strony lub innej osoby zainteresowanej albo z urzędu – wskazać stronom środek tymczasowy, jaki należy w jego ocenie zastosować. Środek ten, mający zastosowanie w przypadkach bezpośredniego ryzyka nieodwracalnej szkody dla prawa konwencyjnego, która ze względu na swój charakter nie podlegałaby naprawieniu, przywróceniu stanu poprzedniego bądź odpowiedniemu odszkodowaniu, może zostać zastosowany w razie potrzeby w interesie stron lub prawidłowego przebiegu postępowania.

Dokładna lektura tego przepisu musi prowadzić do poważnych wątpliwości, czy ujęte w nim przesłanki zostały spełnione. Oto jest w nim mowa, że środek może być zastosowany w wypadku bezpośredniego ryzyka nieodwracalnej szkody, której nie da się naprawić. Na czym jednak miałaby polegać taka szkoda? Nie sposób wskazać takowej.

Można zaryzykować wręcz stwierdzenie przeciwne – że to właśnie dopuszczenie na tym etapie tych 4 osób do orzekania w Trybunale Konstytucyjnym mogłoby doprowadzić do takiej nieodwracalnej szkody – gdyby osoby takie orzekły w jakiejkolwiek sprawie, a potem czy to sam TK, czy nawet i ETPCz orzekłby, że jednak nie są sędziami TK, to jaki byłby status takich orzeczeń wydanych z ich udziałem?

Po drugie, możliwość wydawania przez ETPCz środków tymczasowych nie wynika z żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego! Milczy o nich Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, będąca faktycznie, jako ratyfikowana umowa międzynarodowa, źródłem prawa, o którym mowa w art. 87 i nast. Konstytucji RP. Środki tymczasowe pojawiają się wyłącznie w Regulaminie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który jest aktem czysto wewnętrznym i tym samym nie wywołuje żadnych wiążących skutków prawnych w polskim porządku prawnym.

W tym kontekście jedynie na marginesie można zauważyć, że postanowienie o środkach tymczasowych zostało skierowane do polskiego rządu – tymczasem Trybunał Konstytucyjny, jako organ władzy sądowniczej, jest oczywiście niezależny od rządu, który nie może w żaden sposób wpływać na jego funkcjonowanie.

Wreszcie należy wspomnieć o najważniejszej kwestii – wśród spraw, w jakich ETPCz władny jest orzekać na podstawie Konwencji, nie sposób wskazać takiej, która upoważniałaby go do orzekania w sprawie statusu sędziów TK. Podstawą do tego nie może być art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, gwarantujący prawo do sądu, gdyż dotyczy on jedynie spraw o charakterze cywilnym lub karnym. Tymczasem kwestia pełnienia funkcji sędziego TK nie jest taką sprawą – co zostało zresztą trafnie jednoznacznie stwierdzone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5 listopada 2009 r, I CSK 16/09.

Do postanowienia odniósł się również sam TK, wydając stosowny komunikat, w którym oprócz przypomnienia, że:

do kompetencji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie należy orzekanie w zakresie ustroju konstytucyjnych organów Rzeczypospolitej Polskiej ani wykonywanie zadań sądu pracy

– podkreślono, że nie spełniony został również inny wymóg określony w Konwencji, a konkretnie w jej art. 35 – nie została wyczerpana droga prawna w ramach krajowych środków odwoławczych.

Powyższy argument można uzupełnić również o to, że nie został spełniony również inny wymóg, o którym mowa w tymże art. 35 – mianowicie, nie upłynął jeszcze termin:

czterech miesięcy od daty podjęcia ostatecznej decyzji.

Nawet gdyby liczyć ten termin w sposób najbardziej korzystny dla wnioskodawców – od daty wyboru przez Sejm – to i tak upłynie on dopiero 13 lipca. Wydaje się jednak, że jako ostateczną decyzję należałoby raczej potraktować wyrok TK w sprawie Kpt 1/26 dotyczącej sporu kompetencyjnego między Prezydentem a Sejmem, który, jak wiadomo, nie został jeszcze wydany.

Prezes TK przekazał również, na wniosek Ministerstwa Spraw Zagranicznych, stanowisko w sprawie postępowania przed ETPCz, w którym podkreślono, że:

Prezes Trybunału […] nie utrudnia objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich przez skarżących, albowiem nie są oni sędziami TK. Zostali wybrani na sędziów TK, ale nie nawiązali stosunku służbowego i nie podjęli obowiązków z uwagi na fakt, że nie złożyli ślubowania wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jak tego wymaga ustawa o statusie sędziów TK.

Ponownie podkreślił przy tej okazji, że:

Europejski Trybunał Praw Człowieka – zgodnie z Konstytucją i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego – nie ma formalnych kompetencji do oceny legalności wyboru sędziów TK. Nie został do tego umocowany w żadnym punkcie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Dlatego decydowanie przez ETPCz we wskazanej sprawie jest pozbawione atrybutu wykonalności. 

Dalsze działania i deklaracje osób wybranych przez Sejm

W międzyczasie oboje sędziowie, którzy złożyli ślubowanie 1 kwietnia 2026 r. (Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek) zapowiedzieli, że nie będą orzekali w składach, w których będą zasiadali sędziowie Jarosław Wyrembak i Justyn Piskorski (wybrani na miejsca obsadzone wcześniej przez Henryka Ciocha i Lecha Morawskiego, którzy z kolei zostali wybrani na miejsca na które wyboru dokonał wcześniej Sejm VIII kadencji, który rozpoczął kryzys dotyczący Trybunału). Tym samym Magdalena Bentkowska i Dariusz Szostek narażają się na ryzyko odpowiedzialności dyscyplinarnej z kolejnego tytułu – odmowy wykonywania ich obowiązków.

Z kolei zarówno oboje powyżsi sędziowie, jak i 4 osoby wybrane na sędziów, które nie złożyły ślubowania, złożyło do prezesa TK wniosek o zwołanie Zgromadzenia Ogólnego Trybunału. Wnioskodawcy domagają się:

rozwiązania kryzysu konstytucyjnego wywołanego niedopuszczaniem prawidłowo wybranych sędziów TK do orzekania.

Co zapewne nie dziwi, ich wniosek został poparty przez Ministra Sprawiedliwości, Waldemara Żurka, który w wywiadzie prasowym miał skomentować:

To dobry ruch. Pełniący obowiązki prezesa TK zarządza Trybunałem jak prywatnym folwarkiem. Łamie prawo.

Rzecz jednak w tym, że jak wynika jednoznacznie z art. 6 ust. 1 ustawy o ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK:

Zgromadzenie Ogólne tworzą urzędujący sędziowie Trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Wynika z tego, w oczywisty sposób, że zwołanie Zgromadzenia Ogólnego z udziałem 4 osób wybranych przez Sejm, które nie złożyły ślubowania przed Prezydentem, nie jest możliwe.

Najnowszym akordem działań wymierzonych w autonomię Trybunału było wtargnięcie 13 z 15 członków Krajowej Rady Sądownictwa wybranych spośród sędziów na nową kadencję do siedziby Trybunału, którzy próbowali wymusić organizację spotkania z 4 osobami wybranymi na sędziów, które nie złożyły ślubowania przed Prezydentem.

Członkowie KRS zostali jednak poinformowani przez Rzecznika TK, że nie ma możliwości zorganizowania spotkania bez wcześniejszego umówienia:

Jeżeli państwo chcą się z państwem spotkać, nie widzę problemu. Natomiast na terenie siedziby nie uzyskali zgody na odbywanie spotkań. Musieliby państwo się specjalnie umówić i zachęcam do tego. Wtedy wyznaczymy państwu dzień, godzinę i serdecznie wtedy państwa do siedziby Trybunału zaprosimy.

Trybunał Konstytucyjny wydał w tej sprawie oficjalny komunikat, w którym raz jeszcze przypomniano, że:

Osoby, które zostały wybrane przez Sejm na sędziów Trybunału Konstytucyjnego […]nie podjęły obowiązków, ponieważ nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta RP.

Wskazano, że osoby te:

mogą jak na razie przebywać w siedzibie Trybunału i są tam za każdym razem przyjmowane. Nie są jednak uprawnione do odbywania w siedzibie TK spotkań z zapraszanymi przez siebie gośćmi z zewnątrz.

Na koniec podkreślono, że:

Krajowa Rada Sądownictwa, którą miały reprezentować osoby próbujące wejść do siedziby TK, nie ma kompetencji do kontrolowania ani nadzorowania pracy Trybunału Konstytucyjnego.

Podsumowanie

Zarówno wspomniane wyżej postępowania przed Prokuraturą, jak i postepowanie przed TK dotyczące sporu kompetencyjnego, wciąż się toczą. W odniesieniu do tych pierwszych, Prezes TK został przesłuchany jako zawiadamiający i reprezentujący instytucję pokrzywdzoną 25 maja 2026 r.

Wydaje się więc, że przynajmniej do czasu zakończenia zwłaszcza postępowania przed TK, rząd powinien powstrzymać się od wywierania jakichkolwiek nacisków na TK, w celu dopuszczenia do orzekania osób, które nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta RP. To, że osoby te nie spełniły ciążącego na nich obowiązku, nie powinno budzić żadnych wątpliwości – zwłaszcza w świetle niedawnego wyroku w sprawie K 3/26.

Z kolei dwójka sędziów, którzy złożyli poprawne ślubowanie, ale potem zaczęli popierać powyższe naciski, w tym również wzięli udział w bezprawnym, powtórnym ślubowaniu wobec Marszałka Sejmu (niejako tym samym kwestionując swój status), musza liczyć się z ryzykiem odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienie godności urzędu sędziego Trybunału – zwłaszcza w świetle ich deklaracji, że nie będą orzekać wspólnie z niektórymi innymi sędziami TK.

Przegląd prywatności
Obserwator Praworządności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.

Niezbędne ciasteczka

Niezbędne ciasteczka powinny być zawsze włączone, abyśmy mogli zapisać twoje preferencje dotyczące ustawień ciasteczek.

Analityka

Ciasteczka te wspomagają mechanizmy analityczne śledzące odwiedzane strony i podejmowane interakcje, śledzące czas spędzony na stronie oraz zwiększające jakość danych funkcji statystycznych. Włączenie tych ciasteczek pomaga nam ulepszać nasze strony internetowe.

Marketing

Ciasteczka te wspomagają śledzenie efektywności naszych kampanii marketingowych. Włączenie tych ciasteczek pomaga nam lepiej dostosowywać nasze kampanie reklamowane do naszych odbiorców.