- Ogólnopolskie Zrzeszenie Sędziów „Aequitas” zwróciło się do Krajowej Rady Sądownictwa w trybie dostępu do informacji publicznej o wyjaśnienie zakresu stanowiska przyjętego 29 czerwca 2026 r. przez Prezydium Rady. W odpowiedzi KRS przyznała, że stanowisko „nie dotyczy analizy i oceny powołań na stanowiska sędziowskie”.
- To sukces presji środowisk prawniczych – stowarzyszeń sędziowskich oraz Instytutu Ordo Iuris – które od chwili ogłoszenia stanowiska zgodnie wskazywały, że jakakolwiek próba podważenia zakończonych postępowań nominacyjnych byłaby pozbawiona podstawy prawnej i sprzeczna z Konstytucją.
- Odpowiedź nie rozwiewa jednak wszystkich obaw, a nawet przeciwnie – nie wiadomo czym w takim razie będzie konkretnie zajmował się powołany przez Przewodniczącego KRS zespół, który nadal ma analizować „postępowania prowadzone przez tzw. neo-KRS”.
- Aktualna pozostaje także hipokryzja samego stanowiska: KRS odmawia legitymacji dwóm poprzednim składom Rady, mimo iż zostały one wybrane dokładnie na podstawie tych samych przepisów i w tym samym trybie co skład obecny.
8 lipca 2026 r. Ogólnopolskie Zrzeszenie Sędziów „Aequitas” poinformowało o treści odpowiedzi udzielonej mu przez Krajową Radę Sądownictwa na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zrzeszenie zwróciło się do Rady o wyjaśnienie zakresu stanowiska przyjętego 29 czerwca 2026 r. przez Prezydium KRS – tego samego, w którym Prezydium ogłosiło, że nie uznaje stanowisk i ocen aktów prawnych podjętych przez Radę w latach 2018–2026, i o którym pisaliśmy tydzień temu. Według tego, co podało zrzeszenie, odpowiedź Rady jest krótka i jednoznaczna:
Przyjęte przez Prezydium KRS stanowisko nie dotyczy analizy i oceny powołań na stanowiska sędziowskie.
Czy KRS cofnęło się pod presją środowisk prawniczych?
Przypomnijmy: 1 lipca 2026 r. na stronie internetowej KRS ogłoszony został komunikat o stanowisku przyjętym dwa dni wcześniej przez Prezydium Rady. Wynikało z niego, że Prezydium:
nie uznaje stanowisk i ocen aktów prawnych, które zostały podjęte przez KRS w okresie od 6 marca 2018 r. do 15 maja 2026 r.
Zadeklarowano zarazem, że Przewodniczący KRS powoła zespół, którego zadaniem będzie m.in. analiza:
„postępowań prowadzonych przez tzw. neo-KRS”.
Jak wskazywaliśmy, w tym ostatnim sformułowaniu można było doczytywać zapowiedź próby podważenia zakończonych postępowań nominacyjnych z lat 2018–2023 – a więc uchwał, na podstawie których Prezydent RP powoływał sędziów przez ostatnie osiem lat. Takie działanie stanowiłoby przy tym obejście art. 180 Konstytucji, który dopuszcza złożenie sędziego z urzędu jedynie na mocy orzeczenia sądu, w wypadku przewidzianym w ustawie, a nie na podstawie jakichkolwiek działań KRS – w tym zwłaszcza takich, które są podejmowane bez postawy prawnej.
Reakcja środowisk prawniczych była natychmiastowa i jednoznaczna. Krytyczne stanowisko zajęło stowarzyszenie Veritas et Ius – W służbie Narodowi. Sędzia Kamila Borszowska-Moszowska publicznie pytała Ministra Sprawiedliwości, który przepis ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa upoważnia Radę lub powołany przez nią zespół do ponownej oceny uchwał, stanowisk i postępowań z lat 2018–2026. Samo zrzeszenie „Aequitas” wskazywało z kolei, że KRS nie ma podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych kandydatów z postępowań już zakończonych. Wreszcie – na bezprawność wszelkich prób podważania statusu powołanych sędziów od miesięcy konsekwentnie wskazuje Instytut Ordo Iuris, w tym zwłaszcza w opinii złożonej do protokołu wysłuchania publicznego w sprawie rządowego projektu ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025, wykazującej rażącą sprzeczność takich działań z art. 180 Konstytucji. Warto podkreślić, że przywołany wyżej zespół powołany przez przewodniczącego KRS ma przygotować swoje stanowisko właśnie wobec tego niekonstytucyjnego projektu.
Zrzeszenie „Aequitas” nie poprzestało jednak na samej krytyce komunikatu KRS i poszło o krok dalej, po prostu pytając Radę – w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej – co właściwie oznacza jej stanowisko. Odpowiedź, przytoczona powyżej, oznacza, że KRS oficjalnie przyznała, iż jej stanowisko nie obejmuje analizy ani oceny powołań na stanowiska sędziowskie. Trudno nie dostrzec w tym efektu skoordynowanej, merytorycznej presji środowisk prawniczych. Jak trafnie ujęło to samo zrzeszenie:
presja ma sens.
„Sukces” polega na tym, że organ państwa deklaruje, iż nie złamie Konstytucji
Warto jednak uświadomić sobie, na czym polega sukces w tej sprawie. Zgodnie z art. 179 Konstytucji sędziowie są powoływani przez Prezydenta RP na wniosek KRS na czas nieoznaczony – z chwilą powołania procedura nominacyjna zostaje definitywnie zamknięta. Z kolei przywołany już wyżej art. 180 Konstytucji wyraźnie stanowi:
- Sędziowie są nieusuwalni.
- Złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie.
Deklaracja, że stanowisko Prezydium nie dotyczy analizy i oceny powołań na stanowiska sędziowskie, sprowadza się więc w istocie do zapewnienia, że, przynajmniej w tym zakresie, KRS nie będzie łamała art. 180 Konstytucji. O ile więc w państwie, w którym organy władzy publicznej rzeczywiście działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji), taka deklaracja nie byłaby żadną wiadomością, to w realiach tzw. „przywracania praworządności”, „demokracji walczącej” i „sprawiedliwości okresu przejściowego”, trzeba ją – niestety – odnotować jako sukces – co najlepiej pokazuje, jak nisko zawieszona jest dziś poprzeczka stawiana organom państwa.
Czy zatem całą sprawę można uznać za wyjaśnioną? Niekoniecznie. Informacja o tym, że zespół powołany przez Przewodniczącego KRS ma analizować „postępowania prowadzone przez tzw. neo-KRS”, w dalszym ciągu znajduje się na stronie KRS. Co więc ma być konkretnie przedmiotem jego analizy, jeśli nie postępowania nominacyjne?
Ponadto, jak już zresztą przypomnieliśmy, stanowisko zespołu ma zostać przedstawione Radzie w związku z projektem ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025 (druk nr 2107). Ten zaś projekt – jak wykazaliśmy w przywołanej wyżej opinii Instytutu Ordo Iuris – przewiduje usunięcie sędziów powołanych od 2018 r. z ich stanowisk z mocy prawa, bez orzeczenia sądu. Być może więc sama Rada, bojąc się odpowiedzialności, nie odważy się podejmować jakichkolwiek działań formalnych, które miałaby na celu usunięcie sędziów powoływanych od 2018 roku, wbrew wymogom art. 180 Konstytucji, ale zamiast tego przeprowadzi „analizy” które posłużą ustawodawcy do uzasadnienia wprowadzenia rozwiązań sprzecznych z tymże art. Konstytucji?
Obecna KRS wciąż różnicuje swój status względem poprzednich składów, mimo iż została wybrana na tej samej podstawie prawnej
Odpowiedź udzielona „Aequitas” nie dotyka natomiast w ogóle tego, co w stanowisku z 29 czerwca być może najbardziej rażące – jego punktu wyjścia. Prezydium uzasadniło potrzebę przyjęcia tego stanowiska:
wadliwym ukształtowaniem sędziowskiej części Rady w okresie od 6 marca 2018 r. do 15 maja 2026 r.
Tymczasem, jak już pisaliśmy wielokrotnie, zarzut ten jest całkowicie chybiony – a w ustach obecnej Rady wręcz autokompromitujący. Obecny skład KRS został bowiem wybrany dokładnie na podstawie tych samych przepisów – art. 9a i następnych ustawy o KRS – i w tym samym trybie, co składy z 2018 i 2022 r. Przepisów, które w wyroku z 25 marca 2019 r. (K 12/18), zostały uznane za zgodne z Konstytucją.
Podsumowanie
Odpowiedź udzielona zrzeszeniu „Aequitas” pozwala mieć nadzieję, że obecny skład KRS jednak ma pewne opory przed podejmowaniem jawnie niekonstytucyjnych działań. Pytania i wątpliwości wciąż jednak pozostają – w międzyczasie na stronie internetowej KRS pojawił się komunikat następującej treści, wyświetlający się każdemu od razu po wejściu na nią:
Prezydium Rady nie przyjmuje za swoje treści publikowanych na stronie www.krs.pl oraz stanowisk i ocen projektów aktów prawnych, wyrażonych przez Radę w składzie ukształtowanym uchwałami Sejmu RP z 6 marca 2018 r. (M.P. poz. 276), z 20 maja 2021 r. (M.P. poz. 497) i z 12 maja 2022 r. (M.P. poz. 485) w sprawie wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa.
Zrzut ekranu ze strony: https://krs.pl/pl/
Jak więc widać, obecny skład KRS mocno trzyma się całkowicie bezpodstawnej narracji, jakoby jego status był istotnie różny od statusu dwóch poprzednich składów – mimo iż te zostały wybrane dokładnie w tym samym trybie. Wciąż więc trzeba pilnie śledzić prace tego organu, w tym zwłaszcza tego zapowiedzianego zespołu, bacząc, by nie kryły się za tym jakieś inne pomysły, równie, jeśli nie jeszcze bardziej – sprzeczne z Konstytucją.
Źródło ilustracji: iStock.
