- Sąd Najwyższy 2 lipca 2026 r. uchylił zarządzenie Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka o natychmiastowej przerwie w czynnościach służbowych sędziego Łukasza Piebiaka, członka KRS, uznając, że nie miało ono uzasadnionych podstaw.
- SN potwierdził tym samym ocenę, którą prezentowaliśmy od początku: przesłanki art. 130 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie zostały spełnione, a decyzja Ministra miała charakter represji za protest sędziego przeciwko wątpliwym działaniom nowej KRS.
- To nie ostatnia porażka Ministra przed Sądem Najwyższym – 7 lipca 2026 r. SN odmówił także uchylenia immunitetu sędziemu Piotrowi Schabowi, Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sędziów Sądów Powszechnych, w sprawie rzekomego pomówienia Waldemara Żurka.
2 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy uchylił zarządzenie Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka z 15 czerwca o natychmiastowym odsunięciu od czynności służbowych sędziego Łukasza Piebiaka, będącego zarazem członkiem KRS. Jak stwierdził przewodniczący składu, sędzia Marek Siwek, zarządzenie „nie ma uzasadnionych podstaw” i nie spełnia przesłanek przewidzianych w Prawie o ustroju sądów powszechnych.
Przypomnijmy kontekst: zarządzenie zapadło zaledwie kilka dni po tym, jak sędzia Piebiak – wybrany do Rady bez poparcia większości rządzącej – zaprotestował przeciwko politycznej uchwale nowej KRS, w której bezpodstawnie podważyła ona mandat swojego poprzedniego składu, oraz przeciwko poparciu przez Radę bezprawnej narracji Ministra o odwołaniu Rzecznika Dyscyplinarnego, sędziego Piotra Schaba. Prezydium KRS – bez jakiejkolwiek podstawy prawnej – wstrzymało przy tym sędziemu dostęp do dokumentów Rady.
SN potwierdził: przesłanki art. 130 § 1 nie zostały spełnione
Jak pisaliśmy już wcześniej, art. 130 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych pozwala na zarządzenie przerwy w czynnościach jedynie w razie schwytania sędziego na gorącym uczynku przestępstwa umyślnego albo gdy powaga sądu lub istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia go od obowiązków. Tymczasem Minister powołał się na dwa postępowania toczące się od dawna, w których nic nowego się nie wydarzyło. Sędzia Siwek zgodził się z powyższą konstatacją, wskazując, że pojęcie „natychmiastowości” należy łączyć:
z tym, że został popełniony czyn, który wymaga natychmiastowej reakcji, która nie może być podjęta w dodatku w żadnym innym trybie.
Tymczasem żadna z okoliczności wskazanych przez Ministra do tej kategorii nie należy, co zostało wyraźniepodkreślone przez skład orzekający. Wskazano również, że sprawy pozwalające Ministrowi na sięgnięcie po tak drastyczny środek muszą być z jednej strony naprawdę poważnej wagi, a z drugiej – nie mogą budzić istotnych wątpliwości:
bez szczególnego postępowania dowodowego, każdy obywatel może ocenić, że są tak naganne, że żaden sędzia nie może po ich popełnieniu od razu pełnić obowiązków służbowych.
Tymczasem w obu sprawach przywołanych przez Ministra postępowania toczą się od wielu lat i wciąż daleko do ich pełnego wyjaśnienia.
Sędzia Siwek podkreślił również, że:
z samej zasady podziału władz wynika, że jeżeli miałaby być ingerencja władzy wykonawczej w sądowniczą, to musi ona być z natury rzeczy traktowana wyjątkowo.
Sędzia wskazał również, że ta nagła decyzja Ministra jest tym bardziej niezrozumiała, że w jednej ze spraw wyznaczono już termin kolejnego posiedzenia i ma się ono odbyć relatywnie niedługo – 6 sierpnia 2026 r.
W świetle orzeczenia SN jakakolwiek próba ograniczenia uprawnień sędziego Piebiaka jako członka KRS, traci więc nawet resztki pozoru legalności – i tak wcześniej bardzo wątpliwego.
Kolejna porażka Ministra: SN odmówił uchylenia immunitetu sędziemu Schabowi
Decyzja SN w powyższej sprawie to nie koniec złych wieści dla Ministra Sprawiedliwości. 7 lipca 2026 r. SN odmówił uchylenia immunitetu sędziemu Piotrowi Schabowi w sprawie rzekomego pomówienia Waldemara Żurka podczas konferencji prasowej z maja 2022 r. Sędzia Schab – jako Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych – informował wtedy o zarzutach dyscyplinarnych dotyczących podania nieprawdziwych dat wydania orzeczeń sygnowanych przez ówczesnego sędziego Żurka, co zdaniem tegoż miało go zniesławiać. Mimo iż przestępstwo zniesławienia, o którym mowa w art. 212 k.k., stanowi przestępstwo prywatnoskargowe, to do sprawy niespodziewanie postanowił włączyć się oskarżyciel publiczny. Wniosek o uchylenie immunitetu skierował do SN w styczniu bieżącego roku Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej – a więc jednostka podległa Prokuratorowi Generalnemu, którym jest… sam Waldemar Żurek. Od początku sprawy można było więc odnieść wrażenie, że mamy tutaj do czynienia z zaangażowaniem organów publicznych do jak najbardziej prywatnych celów – zostało to wręcz określone przez Stowarzyszenie Veritas Et Ius w Służbie Narodowi jako:
Prywata w służbie państwa.
Jakkolwiek przewodniczący składu sędziowskiego – Zbigniew Korzeniowski – uznał, że wypowiedzi sędziego Schaba z 2022 r. nie były uprawnione, to jednak odmówił uchylenia immunitetu, stwierdzając, że wypowiedź sędziego mieści się w zakresie błędu co do prawa.
Rozstrzygnięcie SN jest tym istotniejsze, że zapadło w samym środku sporu o obsadę funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, który dokumentujemy od wielu miesięcy. Przypomnijmy jego zasadnicze etapy. W kwietniu 2025 r. Minister Adam Bodnar ogłosił „odwołanie” sędziego Schaba z funkcji Rzecznika, mimo iż żaden przepis prawa na to nie pozwalał. We wrześniu 2025 r. jego następca, Minister Żurek, ogłosił powołanie na rzekomo opróżnioną funkcję sędzi Joanny Raczkowskiej. Tymczasem Sąd Najwyższy w konsekwentnej linii orzeczniczej – zwieńczonej postanowieniem z 8 grudnia 2025 r. w sprawie II ZOW 80/22 – odmawiał legalności tym decyzjom, przypominając, że w świetle art. 7 Konstytucji kompetencji organów władzy publicznej nie można domniemywać, a organy nie mogą działać, jeżeli ustawa ich do tego wyraźnie nie upoważnia.
Mimo iż – jak szczegółowo wyjaśnialiśmy – czteroletnia kadencja sędziego Schaba upłynęła 4 czerwca 2026 r., to zgodnie z art. 112 § 5 Prawa o ustroju sądów powszechnych Rzecznik wykonuje swoje obowiązki:
do czasu powołania osób pełniących te funkcje w kolejnej kadencji.
Minister mógłby więc już teraz w pełni legalnie powołać następcę – musiałby jednak tym samym przyznać, że jego dotychczasowe działania, w tym „powołanie” sędzi Raczkowskiej, były nielegalne. Zamiast tego Minister uzyskał wsparcie nowego składu KRS, która na pierwszym posiedzeniu 11 czerwca 2026 r. przyjęła kontrfaktyczne stanowisko uznające skuteczność jego decyzji – oparte na toku rozumowania „kto może powołać, ten może odwołać”, który Trybunał Konstytucyjny odrzucił już w uchwale z 10 maja 1994 r. w sprawie W 7/94. Kilka dni później nowy Przewodniczący KRS cofnął Rzecznikowi i jego zastępcom uprawnienia dostępu do pomieszczeń w siedzibie Rady – bez podania jakiejkolwiek podstawy prawnej.
W tym miejscu obie powyższe sprawy się łączą: to właśnie przeciwko temu stanowisku KRS protestował na posiedzeniu Rady sędzia Łukasz Piebiak, podkreślając, że o tym, kto jest Rzecznikiem Dyscyplinarnym, decydują organy sądowe, a nie KRS, i że Rada naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą. Kilka dni później Minister Żurek zarządził wobec niego przerwę w czynnościach służbowych. Działania Ministra tworzyły więc bardzo czytelną sekwencję zdarzeń.
W odniesieniu do powyższego wątku, w uchwale z 7 lipca Sąd Najwyższy nie przesądził, kto jest obecnie rzecznikiem dyscyplinarnym sędziów sądów powszechnych. Stwierdził natomiast, że musi to rozstrzygnąć:
jakiś organ.
Niemniej działania Minista, który nie informował sądu o powołaniach i odwołaniu z tej funkcji, określił mianem „dziwnej sytuacji”.
Podsumowanie
W ciągu tygodnia Minister Sprawiedliwości przegrał przed Sądem Najwyższym dwukrotnie: w sprawie sędziego Piebiaka i w sprawie sędziego Schaba. W obu SN stanął na gruncie tej samej, elementarnej zasady: w państwie prawnym organ władzy wykonawczej działa na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji), a nie na podstawie politycznej potrzeby chwili. Wszystko powyższe wyraźnie wskazuje, że działania Ministra i popierających go środowisk nie mają nic wspólnego z faktycznym przywracaniem praworządności, lecz stanowią wyłącznie narzędzia politycznej zemsty wobec sędziów najgłośniej protestujących przeciwko bezprawnym działaniom obecnego Ministra i jego poprzednika. Można mieć tylko nadzieję, że również i takie nadużycia zostaną w stosownej chwili odpowiednio rozliczone.
Źródło ilustracji iStock.
