- Podczas pierwszego posiedzenia nowego składu KRS podjęto uchwałę kwestionującą konstytucyjność poprzedniego składu, mimo że został on wybrany w identycznym trybie.
- Sędzia Łukasz Piebiak, który protestował przeciwko uchwale, został następnie objęty zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka o przerwie w czynnościach służbowych, mimo niespełnienia ustawowych przesłanek.
- Prezydium KRS, odnosząc się do zarządzenia ministra, tymczasowo ograniczyło uprawnienia sędziego Piebiaka jako członka Rady i zapowiedziało podjęcie decyzji o jego statusie, choć ustawa o KRS nie przewiduje możliwości częściowego ograniczenia uprawnień członka będącego sędzią przed pozbawieniem go urzędu.
- Zawieszenie sędziego Piebiaka w pracach KRS pozbawiłoby Radę konstytucyjnego składu, czyniąc wszystkie jej decyzje wadliwymi.
Nowy skład KRS, której 15 członków zostało wybranych przez Sejm spośród sędziów 15 maja 2026 r. – dokładnie w tym samym trybie i na podstawie tych samych przepisów co w 2018 i 2022 roku – zebrał się 11 czerwca 2026 r. na swoim pierwszym posiedzeniu.
Już na samym początku swojej działalności nowy skład Rady postanowił zacząć od kontrowersji. Pierwszą z nich było całkowite poparcie bezprawnej narracji Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka o możliwości odwołania Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, sędziego Piotra Schaba, bez podstawy prawnej. Ten wątek nie był jednak jedynym działaniem KRS, podjętym na jej pierwszym posiedzeniu, budzącym uzasadnione wątpliwości.
Polityczna uchwała KRS
Kolejnym takim działaniem była Uchwała Krajowej Rady Sądownictwa nr 579 z 11 czerwca 2026 r. w sprawie odbudowy zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości oraz umocnienia niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Uchwała ta nie stanowiła żadnego merytorycznego rozstrzygnięcia spraw pozostających w kompetencji KRS, lecz w istocie była deklaracją polityczną, w której KRS całkowicie poparła narrację obecnego rządu – co z pewnością stawia pod znakiem zapytania jej faktyczną niezależność.
Już w drugim zdaniu wyrażono pogląd, iż:
Od 2004 roku sądy polskie stały się również sądami europejskimi a sędziowie polscy – sędziami europejskimi […].
Tymczasem sądy polskie w żadnym wypadku nie są „sądami europejskimi”! Nie ustanowiła ich Unia Europejska ani niej podlegają. Są sądami Rzeczypospolitej Polskiej, i to w jej imieniu, a nie Unii Europejskiej, wydają wyroki zgodnie z art. 174 Konstytucji. Z kolei art. 178 ust. 1 Konstytucji jednoznacznie przesądza, że sędziowie:
podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Owszem, w świetle art. 91 Konstytucji, prawo unijne jest stosowane przez sędziów, ale wciąż, wbrew tezom TSUE, musi się to odbywać zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji, w myśl którego:
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Wreszcie – w wyroku TK z 24 listopada 2010 r. (sprawa K 32/09), dotyczącym zgodności z Konstytucją tak zwanego Traktatu Lizbońskiego, TK stwierdził, że przekazanie kompetencji na szczebel UE nie może naruszać istoty suwerenności, w tym nie może oznaczać przekazania tejże kontroli nad wymiarem sprawiedliwości:
Zasada zachowania suwerenności w procesie integracji europejskiej wymaga respektowania w tym procesie konstytucyjnych granic przekazywania kompetencji, wyznaczonych przez zawężenie owego przekazania do niektórych spraw, a zatem zapewnienia właściwej równowagi pomiędzy kompetencjami przekazanymi a zachowanymi, polegającej na tym, że w przypadku kompetencji składających się na istotę suwerenności (w tym zwłaszcza stanowienie reguł konstytucyjnych i kontrola ich przestrzegania, wymiar sprawiedliwości, władza nad własnym terytorium państwa, armią i siłami zapewniającymi bezpieczeństwo oraz porządek publiczny) decydujące uprawnienia mają właściwe władze Rzeczypospolitej.
Kolejnym fragmentem uchwały KRS, budzącym uzasadniony sprzeciw, jest następująca deklaracja:
Krajowa Rada Sądownictwa stwierdza, że w latach 2018-2026 Rada wyłoniona na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Z 2018 roku, poz. 3) nie tworzyła reprezentacji środowiska sędziowskiego, a sposób jej powołania doprowadził do jej upolitycznienia. Przez ostatnie osiem lat skład Krajowej Rady Sądownictwa nie odpowiadał przepisom Konstytucji, a upolityczniony sposób jej wyłaniania skutkował jej wadliwym działaniem. Obecnie konieczne jest przywrócenie konstytucyjnej roli tego organu.
W tym miejscu należy przede wszystkim zauważyć, że Konstytucja w żadnym miejscu nie określa KRS jako reprezentacji środowiska sędziowskiego. Tym samym rozważanie tego, czy KRS taką reprezentacją jest, czy nie jest, nawet abstrahując od wszelkich wątpliwości w tym zakresie wobec obecnego składu (którego 13 z 15 członków swój mandat uzasadnia poparciem uzyskanym w bardzo nieprzejrzystej i bynajmniej nie powszechnej, a za to nieformalnej i pozbawionej podstawy prawnej procedurze „prawyborów sędziowskich”), nie ma żadnego znaczenia dla tego, czy jest to skład zgodny z Konstytucją, czy nie. Wreszcie należy zauważyć, że twierdzenie, iż przez ostatnie osiem lat skład KRS nie odpowiadał przepisom Konstytucji jest całkowicie bezpodstawne – TK, jedyny organ uprawniony do wydawania ocen tego typu, stwierdził w wyroku z 25 marca 2019 r. sygn. akt K 12/18), że:
Art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84) jest zgodny z art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z art. 186 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Co więcej – to właśnie na podstawie tego samego przepisu – art. 9a i następnych ustawy o KRS, został wybrany obecny skład Rady – w dokładnie takiej samej procedurze, jak jego poprzednicy w 2018 i 2022 roku.
W dalszej części uchwały KRS wzywa do poszanowania zasady podziału władz czy zapewnienia sprawności postępowań sądowych – zupełnie przy tym pomijając to, jak obecny Minister Sprawiedliwości, Waldemar Żurek w sposób pozaprawny naciskał na sędziów w celu złożenia przez nich swoich urzędów, czy też działaniami swoimi i jego poprzednika – Adama Bodnara – doprowadzili do powstania ponad tysiąca wakatów w wymiarze sprawiedliwości.
Nie dziwi więc, że przeciwko przyjęciu uchwały w takiej formule zaprotestował jeden z członków KRS – wybrany bez poparcia większości rządzącej – sędzia Łukasz Piebiak. Określił on uchwałę jako:
manifest społeczny, polityczny, światopoglądowy czy jakikolwiek inny, który nie ma żadnego znaczenia prawnego, jest to stek truizmów, z którymi można się zgadzać albo nie. Z punktu widzenia konstytucyjnej roli i ustawowych zadań Rady to nie ma zupełnie żadnego znaczenia.
Być może to właśnie ta wypowiedź, podobnie jak i wcześniejszy protest przeciwko kontrfaktycznemu stanowisku w sprawie obsady funkcji Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, sprawiły, że Minister Sprawiedliwości, Waldemar Żurek, zdecydował się na zastosowanie wobec sędziego środków o charakter zdecydowanie represyjnym.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości o przerwie w czynnościach służbowych
15 czerwca 2026 r. Minister Sprawiedliwości, powołując się na art. 130 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, ogłosił, że podjął:
decyzję o natychmiastowym odsunięciu sędziego Łukasza Piebiaka od czynności służbowych z powodu nadzwyczajnego ciężaru zarzutów, o których popełnienie jest on podejrzewany.
Istotnie, art. 130 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych przewiduje, że:
Jeżeli sędziego zatrzymano z powodu schwytania na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa umyślnego albo jeżeli ze względu na rodzaj czynu dokonanego przez sędziego powaga sądu lub istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia go od wykonywania obowiązków służbowych, prezes sądu albo Minister Sprawiedliwości mogą zarządzić natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego aż do czasu wydania uchwały przez sąd dyscyplinarny, nie dłużej niż na miesiąc.
Rzecz jednak w tym, że powyższe przesłanki w żaden sposób nie zostały spełnione przez sędziego Piebiaka! Co oczywiste – nie schwytano go na gorącym uczynku w związku z popełnieniem jakiegokolwiek przestępstwa. Również jednak i druga przesłanka – konieczność natychmiastowego odsunięcia ze względu na powagę sądu lub istotne interesy służby – również nie została spełniona! Jak bowiem przyznaje samo Ministerstwo, powodem do zarządzenia jest toczenie się wobec sędziego dwóch postępowań – o rzekomy udział w zorganizowanej grupie przestępczej oraz o rzekome sfałszowanie dokumentu w celu doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości. W żadnej jednak z tych spraw nic nowego nie wydarzyło się w ostatnim czasie – stąd absurdalne jest mówienie, że z samego faktu ich toczenia się wynikać miałaby konieczność natychmiastowego odsunięcia. Gdyby tak było, to Minister powinien był podjąć takie zarządzenie już przynajmniej kilka lat temu.
Sprawę jednoznacznie skomentowało Stowarzyszenie Prawnicze „Veritas Et Ius w Służbie Narodowi”:
Pretekstem do decyzji MS mają być zaś działania sprzed wielu lat, niepoddane nigdy ocenie właściwych organów procesowych. Okoliczności, powołane w komunikacie Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 2026 roku znane były organom państwa od długiego czasu; nie zaistniały żadne nowe przesłanki mogące prowadzić do powzięcia stanowiska, że dobro sędziowskiej służby wymaga podjęcia natychmiastowych, nadzwyczajnych środków […].
W jego podsumowaniu wyrażono natomiast przekonanie, jaki mógł być rzeczywisty cel i motyw działania Ministra – uniemożliwienie sędziemu Piebiakowi wykonywania jego mandatu członka KRS. Wszystko niestety wskazuje na to, że przypuszczenie to jest trafne.
Komunikat KRS
Już następnego dnia po zarządzeniu Ministra, Prezydium Krajowej Rady Sądownictwa podjęło decyzję:
o wstrzymaniu sędziemu Piebiakowi dostępu do wszystkich dokumentów zawierających prawnie chronione dane osobowe do czasu zajęcia stanowiska przez Radę.
Zastrzeżono przy tym, że jest do decyzja tymczasowa, do czasu najbliższego posiedzenia plenarnego KRS, które jest zaplanowane na 23-24 czerwca 2026 r. W międzyczasie KRS powoła również:
zespół, który oceni możliwość wykonywania czynności służbowych przez sędziego Łukasza Piebiaka w Krajowej Radzie Sądownictwa w związku z decyzją Ministra Sprawiedliwości o czasowym odsunięciu sędziego Piebiaka od obowiązków sędziowskich.
Co istotne, w komunikacie dotyczącym decyzji Prezydium nie podano żadnej podstawy prawnej co do takiego rozstrzygnięcia prezydium. Nie powinno to zresztą dziwić, gdyż takiej podstawy po prostu nie ma.
Wśród kompetencji prezydium KRS i jej przewodniczącego, ujętych w art. 16 i 17 ustawy o KRS, brak jest takiej, która upoważniałaby do jakiegokolwiek ograniczania uprawnień i kompetencji członków KRS. Ponadto, art. 130 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, mówi jedynie o możliwości zarządzenia przerwy w czynnościach służbowych sędziego, a nie o kwestii możliwości udziału sędziego w pracach KRS.
Członek KRS może zostać pozbawiony prawa udziału w tychże jedynie na skutek wygaśnięcia mandatu, a to, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o KRS, może nastąpić przed końcem kadencji jedynie w wyjątku:
- śmierci;
- zrzeczenia się mandatu;
- wygaśnięcia mandatu posła albo senatora;
- wygaśnięcia albo rozwiązania stosunku służbowego sędziego;
- przejścia lub przeniesienia sędziego w stan spoczynku.
Zarządzenie przerwy w czynnościach służbowych niewątpliwie nie jest tym samym, co wygaśnięcie albo rozwiązanie stosunku służbowego sędziego.
Na niedopuszczalność rozciągnięcia zarządzenia Ministra na kwestię możliwości udziału w pracach KRS wskazało jednoznacznie w swoim komunikacie prasowym Stowarzyszenie Prawnicy dla Polski, którego sędzia Piebiak jest członkiem.
Podkreśliło ono wyraźnie, że takie rozumienie przepisów sprawiałoby, że:
organ władzy wykonawczej uzyskałby pośredni mechanizm wpływania na skład organu konstytucyjnego stojącego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Tymczasem, jak wyraźnie zaznaczono:
zarządzenie przerwy w czynnościach służbowych sędziego nie może obejmować czynności innych niż czynności służbowe wykonywane przez sędziego w sądzie. W szczególności nie może ono dotyczyć wykonywania mandatu członka KRS, pochodzącego z wyboru dokonanego przez Sejm. Funkcja w KRS nie jest czynnością sędziowską w referacie, nie jest czynnością orzeczniczą ani administracyjną w sądzie, lecz wykonywaniem konstytucyjnego mandatu w organie stojącym na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Podobne stanowisko wydało również Stowarzyszenia Sędziów Sędziowie RP.
Podkreślono w nim, że:
zarządzenia o natychmiastowej przerwie w czynnościach służbowych sędziego na podstawie art. 130 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych może mieć miejsce w sytuacjach nagłych, gdy wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości i powagę sądu wymaga niezwłocznego odsunięcia sędziego od wykonywania obowiązków. Tymczasem Ministerstwo Sprawiedliwości, jako „uzasadnienie” decyzji o przerwie w czynnościach służbowych Pana Sędziego Łukasza Piebiaka wskazuje toczące się od wielu miesięcy przed Sądem Najwyższym postępowania, chociaż w żadnym z nich nie wydano nawet nieprawomocnej uchwały o wyrażeniu zgody na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Stanowi to ewidentne nadużycie instytucji przerwy w czynnościach służbowych sędziego.
Zasugerowane również, że użyte w komunikacie Ministerstwa określenia takie jak:
mechanizm przestępstwa
czy:
podrobiony testament
– w oczywisty sposób naruszają zasadę domniemania niewinności.
Skutki decyzji Prezydium KRS
Jeśli KRS na posiedzeniu plenarnym podtrzyma, lub wręcz rozszerzy decyzję prezydium i uniemożliwi sędziemu Piebiakowi możliwość wykonywania jego mandatu, to wtedy faktycznie będzie można mówić o:
utracie konstytucyjnego składu przez KRS.
Konsekwencję tę wyraźnie podkreślił sam zainteresowany – sędzia Łukasz Piebiak – który w wywiadzie prasowym stwierdził, że:
Jeśli dojdzie do tego, że na najbliższym posiedzeniu, na które zamierzam się stawić, zostanę pozbawiony możliwości uczestnictwa, to wszelkie decyzje, także personalne, które zostaną podjęte na tym posiedzeniu i na każdym innym, w którym nie będę mógł brać udziału, będą wadliwe. Jeśli będą to decyzje osobowe, skutkujące powołaniami na stanowiska sędziowskie, to pan prezydent nie pozostawi tego bez komentarza.
Istotnie, jeśli KRS będzie podejmował decyzje bez udziału jednego z jego konstytucyjnych członków, to trudno sobie wyobrazić lepszy argument, upoważniający Prezydenta RP do odmowy, w ramach korzystania z jego prerogatywy, uwzględnienia wniosku takiej KRS o powołanie danej osoby na sędziego.
Sytuacja taka budzi oczywiste skojarzenia z działaniami Sejmu RP, który, w oparciu o postanowienie Marszałka Szymona Hołowni, a wbrew postanowieniu TK – nie dopuszczał posłów Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika do wykonywania ich mandatów. Ustawy przyjęte przez Sejm w okresie tego niedopuszczania są konsekwentnie uchylane przez TK – po raz ostatni miało to miejsce w tym tygodniu – w wyroku z 16 czerwca 2026 r. w sprawie K 18/24.
W tym miejscu trzeba więc raz jeszcze przypomnieć – póki co nowa KRS, wybrana dokładnie w takim samym trybie co w roku 2018 i 2022 – jest tak samo zgodna z Konstytucją jak i one, z czego chyba zresztą sama KRS zdaje sobie sprawę, kontynuując numerację jej posiedzeń.
Jeśli jednak faktycznie wykluczy ona – bez podstawy prawnej – jednego ze swoich członków z udziału w jej pracach – to dopiero wtedy cały dotychczas bezpodstawna narracja o utracie przez KRS jej konstytucyjnej tożsamości – stanie się prawdą.
Można mieć tylko nadzieję, że na posiedzeniu plenarnym członkowie KRS opamiętają się i nie zdecydują na podjęcie takich kroków, które pogłębiłyby tylko panujący obecnie w Polsce kryzys praworządności…
Źródło ilustracji: iStock.
