- 18 listopada 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb: Cywilnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych podjął uchwałę (III CZP 41/26) dotyczącą skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Odpowiadając na pytania o wznowienie postępowań cywilnych, SN musiał najpierw rozstrzygnąć kwestię zasadniczą – czym w ogóle jest orzeczenie TK.
- SN przesądził, że orzeczeniem TK jest wyłącznie rozstrzygnięcie wydane przez skład złożony z osób, które nawiązały stosunek służbowy sędziego Trybunału po wyborze przez Sejm i złożeniu ślubowania wobec Prezydenta RP. Tym samym rozstrzygnięcia wydawane z udziałem osób „ślubujących” w Sejmie – w tym Anny Korwin-Piotrowskiej – orzeczeniami TK nie są i nie staną się nimi nawet po ich opublikowaniu w Dzienniku Ustaw.
- Jednocześnie SN potwierdził, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą niezależnie od ich ogłoszenia w organie urzędowym, a skargę o wznowienie postępowania można skutecznie wnieść i rozpoznać jeszcze przed publikacją wyroku. Tym samym Sąd Najwyższy nie pozwolił, by bezprawne zaniechanie rządu blokowało konstytucyjne prawa obywateli. Uchwała stanowi tym samym prostą konsekwencję wyroku TK z 23 września 2025 r. w sprawie P 3/25.
- Uchwała może być istotna w kontekście wtorkowego posiedzenia, na którym ośmioro nominatów obecnej większości – w tym pięcioro, którzy nie złożyli ślubowania – zgodziło się na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej Prezesa i Wiceprezesa TK.
18 listopada 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie połączonych trzech Izb podjął uchwałę w sprawie III CZP 41/26. Uchwała zapadła na skutek wniosku Prezesa SN kierującego pracą Izby Cywilnej z 2 listopada 2026 r., a sprawozdawcami byli sędziowie Beata Janiszewska i Marcin Łochowski z Izby Cywilnej oraz sędzia Aleksander Stępkowski z Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Choć formalnie dotyczy ona wznowienia postępowania cywilnego, jej znaczenie wykracza daleko poza procedurę – Sąd Najwyższy wyraźnie bowiem odniósł się do skutków bezprawnych działań rządu wymierzonych w Trybunał Konstytucyjny.
Kontrolę nad TK przejęły osoby, z których większość nigdy nie nawiązała stosunku służbowego sędziego Trybunału
Uchwała zapadła w szczególnym momencie. Jak pisaliśmy, 30 października 2026 r. kontrolę nad siedzibą Trybunału Konstytucyjnego – przy użyciu oddziałów prewencji policji i przy wsparciu rządu – przejęła grupa osób wybranych na sędziów TK przez obecną większość sejmową. Spośród ośmiorga wybranych w tej kadencji (sześcioro 13 marca, Sławomir Patyra 11 czerwca i Maciej Berek 4 września 2026 r.) ślubowanie wobec Prezydenta RP złożyło jedynie troje: Magdalena Bentkowska, Dariusz Szostek i Sławomir Patyra. Pozostali – Krystian Markiewicz, Marcin Dziurda, Maciej Taborowski, Anna Korwin-Piotrowska oraz Maciej Berek – ograniczyli się do „ślubowania” w Sejmie, w przypadku Berka złożonego w gabinecie Marszałka.
Na czele tej grupy stanęła Anna Korwin-Piotrowska, która – zupełnie bezprawnie, co szczegółowo wykazaliśmy w naszej opinii prawnej – przedstawia się jako sędzia zastępująca Prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Co istotne, Sąd Najwyższy już wcześniej przychylił się do wniosku o uznanie jej zarządzeń za nieakty.
Tymczasem Premier Donald Tusk opublikował 10 listopada w Monitorze Polskim pierwszą od ponad dwóch lat uchwałę „Zgromadzenia Ogólnego” – zwołanego właśnie przez Korwin-Piotrowską – i ogłosił początek nowej ery, w której rząd będzie publikował rozstrzygnięcia nareszcie prawidłowo obsadzonego Trybunału.
Odpowiadając na pytanie o wznowienie postępowań, nie sposób było ominąć pytania zasadniczego: czym jest orzeczenie TK
W międzyczasie do Sądu Najwyższego trafił wniosek o rozstrzygnięcie zagadnień prawnych dotyczących skutków orzeczeń TK. Jak informował SN 12 listopada, chodziło o to, czy podstawą wznowienia postępowania z art. 401¹ k.p.c. może być wyrok zakresowy lub interpretacyjny, czy wyrok TK wiąże organy władzy publicznej przed jego ogłoszeniem w organie urzędowym, w tym czy możliwe jest wznowienie postępowania na jego podstawie, a jeśli tak, to od kiedy biegnie trzymiesięczny termin na wniesienie skargi. Wniosek nawiązywał do problemu, o którym pisaliśmy wielokrotnie – bezprawnego niepublikowania przez rząd wyroków TK. Jak odnotował sam SN, władza wykonawcza od marca 2024 r. z naruszeniem art. 190 ust. 2 Konstytucji nie publikuje orzeczeń Trybunału, przez co na publikację w samym Dzienniku Ustaw czeka 85 orzeczeń – w tym na przykład w tak istotnych dla obywateli sprawach, jak podstawa obliczania niektórych emerytur czy służebność przesyłu.
Odpowiadając na te pytania, Sąd Najwyższy nie mógł jednak nie pochylić się najpierw nad kwestią fundamentalną. Mianowicie, żeby rozstrzygnąć o skutkach orzeczeń TK, Sąd musiał wpierw ustalić, co w ogóle jest orzeczeniem TK, a co nim nie jest. Dlatego też pierwsze zdanie pierwszego punktu uchwały brzmi:
Orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego jest rozstrzygnięcie wydane w sprawie należącej do jego właściwości, po przeprowadzeniu określonego prawem postępowania, przez skład orzekający złożony wyłącznie z osób, które nawiązały stosunek służbowy sędziego Trybunału Konstytucyjnego po wyborze przez Sejm i złożeniu ślubowania wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, czyli w jego obecności.
Teza ta nie jest żadnym novum – stanowi prostą konsekwencję przepisów ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z jej art. 4 ust. 1:
Osoba wybrana na stanowisko sędziego Trybunału składa wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ślubowanie[…].
Art. 5 ustawy o statusie sędziów TK nie pozostawia z kolei wątpliwości co do skutków tej czynności:
Stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania.
Uchwała SN wpisuje się przy tym w linię orzeczniczą zapoczątkowaną wyrokiem TK z 3 grudnia 2015 r. (K 34/15). Trybunał wskazał w nim, że:
Ślubowanie składane wobec Prezydenta zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o TK nie stanowi wyłącznie podniosłej uroczystości o charakterze symbolicznym, nawiązującej do tradycyjnej inauguracji okresu urzędowania. […] Te dwa istotne aspekty ślubowania świadczą o tym, że nie jest to wyłącznie podniosła uroczystość, lecz zdarzenie wywołujące konkretne skutki prawne.
Z wyroku tego wynika również, że obsadzenie stanowiska sędziego następuje dopiero z chwilą dopełnienia tej ostatniej czynności doniosłej prawnie. Kto nie złożył ślubowania wobec Prezydenta, ten – mimo wyboru przez Sejm – nie nawiązał stosunku służbowego, a więc nie może wykonywać funkcji sędziego TK. W szczególności nie może więc zasiadać w składach TK i wydawać w ich ramach orzeczeń, a jeśli to zrobi, orzeczenia takie muszą być traktowane jako nieistniejące – wydane przez organ nieuprawniony.
Na uwagę zasługuje również doprecyzowanie, że ślubowanie ma zostać złożone wobec Prezydenta, czyli w jego obecności. Wyklucza to jednoznacznie wszelkie substytuty w rodzaju aktu notarialnego przesłanego następnie do Prezydenta pocztą. Nie chodzi przy tym o fizyczną bliskość, lecz o aktywny udział Prezydenta jako tego, kto odbiera ślubowanie. Bez tego udziału ślubowania po prostu nie ma. Jak zastrzegł przy tym w ustnych motywach uchwały sprawozdawca, sędzia SN prof. Aleksander Stępkowski:
W sytuacjach nadzwyczajnych można sobie wyobrazić, że będzie to obecność zdalna, poprzez dostępne środki komunikacji.
Publikacja w Dzienniku Ustaw nie przesądza o skuteczności orzeczenia – ani w jedną, ani w drugą stronę
Drugie zdanie pierwszego punktu uchwały odpowiada na sedno sporu o niepublikowanie wyroków:
Moc powszechnie obowiązującą, o której mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma niezależnie od jego ogłoszenia w organie urzędowym.
W uzasadnieniu SN podkreślił, że ogłoszenie orzeczenia nie stanowi konstytucyjnej przesłanki uzyskania przez nie mocy obowiązującej, toteż od chwili wydania wyroku wszystkie organy – sądy, ale także organy administracji – mają obowiązek powstrzymać się od stosowania normy uznanej za niekonstytucyjną. To stanowisko zbieżne z tym, które Trybunał wyrażał od lat, a które potwierdzały kolejne sądy powszechne.
Najważniejsze jest jednak zastrzeżenie, które SN poczynił w tym kontekście – wprost w odpowiedzi na zapowiedzi publikowania w organie urzędowym treści, których w świetle obowiązującego prawa nie można uznać za orzeczenia TK. Sąd Najwyższy stwierdził mianowicie, że:
[…] samo opublikowanie w organie urzędowym treści, które nie spełniają przesłanek uznania ich za orzeczenie TK, o którym mowa w pierwszym punkcie uchwały, nie czyni z nich orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Uchwałę SN należy ocenić ze wszech miar pozytywnie – zarówno z punktu widzenia dobra obywateli, jak i zasady podziału władz oraz niezależności sądownictwa. Publikacja dzienników urzędowych jest bowiem czynnością techniczną, a przy tym obowiązkiem, a nie uprawnieniem Prezesa Rady Ministrów – art. 190 ust. 2 Konstytucji stanowi przecież, że orzeczenia TK podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu. To Prezes TK, zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy o postępowaniu przed TK, zarządza publikowanie tychże orzeczeń! Trybunał przypominał zresztą chociażby w wyroku z 23 września 2025 r. (P 3/25), że czynność techniczna nie może rozstrzygać o ważności orzeczeń.
SN podkreślił przy tym, że zasada ta działa w obie strony. Tak jak bezprawny brak publikacji nie może pozbawić skuteczności prawidłowo wydanego wyroku, tak opublikowanie rozstrzygnięcia wydanego przez osoby oczywiście nieuprawnione nie uczyni z niego ważnego i skutecznego orzeczenia. W świetle zapowiedzi Premiera, który po dwóch latach bojkotu zamierza publikować rozstrzygnięcia „Trybunału” Korwin-Piotrowskiej, ma to znaczenie kluczowe. Warto przy tym pamiętać, że uchwała połączonych Izb z chwilą podjęcia uzyskała moc zasady prawnej (art. 87 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym), a więc wiąże wszystkie składy SN. Ponieważ to SN kontroluje orzeczenia sądów powszechnych, sąd, który zechciałby oprzeć rozstrzygnięcie na „orzeczeniu” pseudo-TK, musi liczyć się z jego uchyleniem w trybie kontroli kasacyjnej. Uchwała powinna stanowić zatem realne zabezpieczenie przed próbą wprowadzenia takich „orzeczeń” do obrotu prawnego.
Obywatele nie będą zakładnikami politycznych zagrywek rządu – SN wykazał się odwagą, której zabrakło NSA
Przy okazji Sąd Najwyższy poczynił dwie dalsze, niezwykle ważne uwagi. Pierwsza dotyczy możliwości wznowienia postępowania przed publikacją wyroku TK. Zgodnie z art. 401¹ Kodeksu postępowania cywilnego:
Można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Art. 407 § 2 zd. 1 k.p.c. stanowi natomiast:
W sytuacji określonej w art. 401¹ skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Właśnie ten przepis bywał wykorzystywany jako pretekst do odrzucania skarg obywateli: skoro wyrok nie wszedł w życie, bo rząd go nie opublikował, to termin nie rozpoczynał biegu, toteż skarga bywała uznawana za „przedwczesną”. Sąd Najwyższy jednoznacznie przeciął tę praktykę:
Dopuszczalne jest merytoryczne rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 401¹ k.p.c. przed ogłoszeniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w organie urzędowym; termin, o którym mowa w art. 407 § 2 zd. 1 k.p.c., kończy się dopiero z upływem trzech miesięcy od tego ogłoszenia.
Brak ogłoszenia wyroku nie może więc być przyczyną odrzucenia skargi ani przeszkodą w jej merytorycznym rozpoznaniu. Jednocześnie – co równie istotne – rządowa obstrukcja nie skróci obywatelom czasu na działanie, skoro termin zamknie się dopiero trzy miesiące po publikacji. To bardzo cenne rozstrzygnięcie z punktu widzenia obywateli, których prawa – choćby prawo do przeliczenia emerytury – nie będą mogły być dłużej blokowane politycznymi zagrywkami rządu. Tym samym rząd, odmawiając publikacji wyroku, jedynie wydłuży obywatelom czas, w którym będą mogli wnieść o wznowienie postępowania.
W tym kontekście tym bardziej smuci, że na podobną odwagę jak SN nie zdobył się Naczelny Sąd Administracyjny. Jak niedawno pisaliśmy, 26 października 2026 r. siedmioosobowy skład NSA (w sprawie o sygn. III FPS 2/26) formalnie odmówił odpowiedzi na pytanie prawne, pozostawiwszy je bez rozpoznania, w ustnych motywach rozstrzygnięcia uznał jednak, że przed publikacją wyrok TK nie uzyskuje przymiotu skuteczności normatywnej, toteż nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W efekcie obywatel, którego sprawa toczy się przed sądem administracyjnym, jest dziś w wyraźnie gorszej sytuacji niż ten, którego sprawa zawisła przed sądem powszechnym – choć art. 190 ust. 4 Konstytucji gwarantuje prawo do wznowienia postępowania każdemu z nich.
O skutkach wyroku TK decyduje norma, a nie przepis – koniec z wyłączeniem wznowień w wypadku wyroków zakresowych
Druga uwaga SN dotyczy tzw. wyroków zakresowych i interpretacyjnych. Drugi punkt uchwały stanowi:
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność określonego znaczenia aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą może stanowić podstawę wznowienia postępowania (art. 401¹ k.p.c.).
Tym samym SN zerwał z ograniczeniem wynikającym z uchwały składu siedmiu sędziów SN z 17 grudnia 2009 r. (III PZP 2/09), zgodnie z którą podstawą wznowienia mógł być wyłącznie wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność całego przepisu. SN przyjął stanowisko tożsame z wyrokiem TK z 3 grudnia 2025 r. (SK 17/18), w którym Trybunał uznał art. 401¹ k.p.c. – w zakresie, w jakim wyłączał wznowienie na podstawie takich wyroków – za niezgodny z art. 190 ust. 4 Konstytucji. Co więcej, wobec wyroku TK z 13 sierpnia 2026 r. (P 1/24) Sąd Najwyższy uznał, że formalne odstąpienie od zasady prawnej z 2009 r. jest zbędne, bo utraciła ona moc wiążącą mocą samego wyroku Trybunału.
Z rozstrzygnięciem tym również należy się zgodzić. Istotą wyroku TK jest wyeliminowanie z porządku prawnego niekonstytucyjnej normy prawnej. To, czy norma ta jest wyrażona w całym przepisie, czy tylko w jego części albo w jednym z jego możliwych znaczeń, jest kwestią wtórną. To normy, a nie przepisy, stanowią istotę systemu prawnego – przepis jest jedynie technicznym budulcem, z którego interpretator rekonstruuje normę. Stanowisko to nie ogranicza przy tym kompetencji sądów do wykładni prawa, ponieważ – jak zaznaczył SN – to właściwy sąd weryfikuje, czy wskazany w skardze wyrok TK dotyczył normy, na której oparto prawomocne rozstrzygnięcie.
Uchwała SN a kapturowe posiedzenie w sprawie immunitetów Prezesa i Wiceprezesa TK
Jakkolwiek uchwała SN odnosi się do orzeczeń TK, czyli rozstrzygnięć w sprawach należących do właściwości Trybunału, a nie do uchwał Zgromadzenia Ogólnego, jej ratio sięga dalej. W przypadku Zgromadzenia nie trzeba zresztą nawet wnioskować a fortiori – kwestię tę przesądza wprost art. 6 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym:
Zgromadzenie Ogólne tworzą urzędujący sędziowie Trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
To właśnie tak ukształtowanemu Zgromadzeniu art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o postępowaniu przed TK powierza wyrażanie zgody na pociągnięcie sędziego Trybunału do odpowiedzialności karnej. Osoby, które nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta, nie wchodzą w skład Zgromadzenia Ogólnego – i nie mogą nikomu uchylić immunitetu. Ma to bezpośrednie znaczenie dla oceny wydarzeń z 17 listopada 2026 r.
Tego dnia ośmioro nominatów obecnej większości, obradujących jako „Zgromadzenie Ogólne”, wyraziło zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej Prezesa TK Bogdana Święczkowskiego (w czterech sprawach) oraz Wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego (w jednej), zawieszając ich w czynnościach i obniżając im wynagrodzenie odpowiednio o 50 i 25 proc. Całość odbyła się bez dochowania elementarnych gwarancji procesowych, wymaganych prawem. Art. 30 ustawy o statusie sędziów TK nakazuje w sprawach w niej nieuregulowanych stosować odpowiednio przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz Kodeksu postępowania karnego. Co znamienne, po pierwszą z tych ustaw sięgnęło samo „Zgromadzenie” – a zawieszenie Prezesa i Wiceprezesa oraz obniżkę ich wynagrodzeń oparto na art. 129 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Skoro jednak z tej ustawy czerpie się sankcje, trzeba z niej czerpać także gwarancje. A te są jednoznaczne – zgodnie z art. 80 § 2f Prawa o ustroju sądów powszechnych:
Sędzia, którego dotyczy postępowanie, ma prawo wglądu do dokumentów, które zostały załączone do wniosku.
Przed podjęciem uchwały sędziego należy przy tym wysłuchać (art. 80 § 2e), a art. 128 tej ustawy odsyła wprost do Kodeksu postępowania karnego, który gwarantuje prawo do obrony (art. 6) oraz dostęp stron i obrońców do akt sprawy (art. 156 § 1).
Tymczasem już 13 listopada mec. Michał Skwarzyński alarmował, że obrońcy nie otrzymali wniosków o uchylenie immunitetu, a w kilka dni mieli zapoznać się z ponad trzystoma stronami dokumentacji. Odpisów wniosków nie doręczono im także do dnia posiedzenia, a „Zgromadzenie” – jak relacjonował mec. Bartosz Lewandowski – uznało, że kwestia ich doręczenia nie ma znaczenia dla procedowania. Prawo do złożenia wyjaśnień, które przyznaje sędziemu art. 23 ust. 2 ustawy o statusie sędziów TK, stało się w ten sposób czysto iluzoryczne, skoro ani on, ani jego obrońcy nie znali treści stawianych mu zarzutów. Na salę nie wpuszczono przy tym mediów ani sędziego Piotra Schaba, który miał bronić Wiceprezesa Sochańskiego.
Co więcej, o zgodzie na ściganie za niedopuszczanie prawidłowo wybranych sędziów Trybunału Konstytucyjnego do orzekania decydowali właśnie ci, których rzekomo do orzekania nie dopuszczano – pięcioro spośród ośmiorga głosujących: Anna Korwin-Piotrowska, Krystian Markiewicz, Marcin Dziurda, Maciej Taborowski i Maciej Berek. Ten ostatni współdecydował także o zgodzie na ściganie Prezesa za rzekome naruszenie nietykalności cielesnej… samego Macieja Berka. Trudno o bardziej jaskrawe pogwałcenie zasady nemo iudex in causa sua, wyrażonej wprost w art. 40 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania karnego:
Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli: 1) sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio[…].
Wyłączenie następuje z mocy prawa, a więc niezależnie od tego, czy ktokolwiek o nie wnosi – choć Prezes Święczkowski wprost się go domagał. Pokrzywdzony rzekomym przestępstwem to tymczasem modelowy przykład osoby, której sprawa dotyczy bezpośrednio.
Wreszcie, w trakcie obrad posiedzenie organu Trybunału Konstytucyjnego przeniesiono do budynku Sądu Okręgowego w Warszawie. Jak potwierdziła rzeczniczka tego sądu, Korwin-Piotrowska złożyła wniosek o udostępnienie sali, a prezes sądu wyraził na to zgodę. Trudno uznać to za przypadek: sądem tym kieruje Beata Najjar, która – jak pisaliśmy – mimo przejścia w stan spoczynku pozostaje na stanowisku wyłącznie dzięki uzurpowaniu sobie kompetencji KRS przez Ministra Sprawiedliwości. Najwyraźniej nominaci obecnej większości panicznie obawiali się wejścia Prezesa i Wiceprezesa do budynku Trybunału, stąd zastosowali taki chwyt, wątpliwy w świetle Regulaminu TK – stwierdzającego, że siedzibą Trybunału jest budynek przy Al. Jana Christiana Szucha 12a (§ 3 ust. 1) i nieprzewidującego posiedzeń poza tą siedzibą.
Zarzuty dotyczące niedopuszczania nowych sędziów do orzekania są przy tym kompletnie absurdalne. Jak już wielokrotnie pisaliśmy, prędzej to dopuszczenie do orzekania osób, które nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta, byłoby przestępstwem, niż działanie przeciwne. Nawet gdyby jednak tak nie było, to szczególnie bezpodstawne jest przypisywanie w tym jakiejkolwiek winy Wiceprezesowi – art. 5 ustawy o statusie sędziów TK powierza przydzielanie spraw Prezesowi Trybunału, toteż nawet gdyby uznać niedopuszczenie za niewłaściwe, Wiceprezes nie miał w tej sprawie nic do powiedzenia. Wydaje się, że wszelkie działania wobec niego są tylko typową zagrywką pseudoprawną, mającą służyć nadaniu pozoru legalności twierdzeniom Anny Korwin-Piotrowskiej o możliwości przejęcia przez nią funkcji Prezesa – wszak w normalnej sytuacji, gdyby faktycznie Prezes nie był w stanie wykonywać swoich funkcji, to – na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o postępowaniu przed TK – zastępowałby go właśnie Wiceprezes, a sędzia o najdłuższym stażu mógłby przejąć jego obowiązki dopiero w razie niemożności upoważnienia Wiceprezesa (art. 12 ust. 4). Bez „zawieszenia” Wiceprezesa Korwin-Piotrowska nie mogłaby więc nawet pozorować podstawy prawnej do przejęcia kierownictwa Trybunału. To swoją drogą kolejny argument, pokazujący bezprawność wszystkich zarządzeń pani Korwin-Piotrowskiej.
Jedynym gestem niezależności ósemki wobec prokuratury była odmowa zgody na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie Prezesa TK. Nie przekreśla to jednak nielegalności całego zajścia, co podkreślali obrońcy Prezesa i Wiceprezesa, a sam Bogdan Święczkowski skwitował krótko: skoro nie było Zgromadzenia Ogólnego, to nie zapadły też żadne uchwały. W świetle art. 6 ust. 1 ustawy o postępowaniu przed TK trudno się z tym nie zgodzić.
Podsumowanie
Cieszy, że Sąd Najwyższy – inaczej niż NSA – stanął na wysokości zadania. Uchwała połączonych Izb chroni obywateli przed skutkami bezprawnej obstrukcji rządu, a zarazem stawia tamę próbom nadania pozorów legalności rozstrzygnięciom osób, które przejęły Trybunał przy pomocy policji. Orzeczenie TK to orzeczenie wydane przez sędziów TK – a sędzią TK jest tylko ten, kto po wyborze przez Sejm złożył ślubowanie wobec Prezydenta RP. Ani brak publikacji, ani publikacja na zamówienie polityczne tego nie zmienią.
Rozbieżność między SN a NSA pokazuje jednak, że wciąż aktualne pozostają postulaty, które Instytut Ordo Iuris sformułował w raporcie o wychodzeniu z kryzysu praworządności. Po pierwsze, ustawodawca powinien zawiesić bieg terminów maksymalnych na wznowienie postępowań do czasu publikacji wyroków TK – uchwała SN nie dotyka przecież chociażby dziesięcioletniego terminu z art. 408 k.p.c., a w sprawach administracyjnych obywatele wciąż zdani są na linię NSA. Po drugie, należy zapewnić Trybunałowi – i innym organom, których akty podlegają ogłoszeniu – możliwość bezpośredniej publikacji w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim, bez pośrednictwa Rządowego Centrum Legislacji. Dopóki publikacja aktów konstytucyjnego organu państwa zależy od politycznej woli Premiera, dopóty prawa obywateli pozostaną zakładnikiem bieżącej gry politycznej.
Źródło ilustracji: iStock.



