- W odpowiedzi na wniosek pełnomocnika prezesa i wiceprezesa TK Sąd Najwyższy uchylił oba zarządzenia Anny Korwin-Piotrowskiej z 30 października 2026 r. o natychmiastowej przerwie w czynnościach Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego.
- Skarżący wnosili o uznanie zarządzeń za akty nieistniejące, wydane przez osobę oczywiście nieuprawnioną.
- Mimo orzeczenia policja nadal nie wpuszcza prezesa Święczkowskiego do TK. Funkcjonariusze, którzy nie chcą uczestniczyć w bezprawiu i ponosić w przyszłości z tego powodu negatywnych konsekwencji, powinni się jednak do niego zastosować.
30 października 2026 r. sędzia Anna Korwin-Piotrowska, tytułując się „kierującą pracami” TK, wydała dwa zarządzenia o natychmiastowej, miesięcznej przerwie w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Jak już pisaliśmy – zarządzenia były oczywiście nieważne, jako wydane nie tylko przez osobę nieuprawnioną, ale i w niedopuszczalnym trybie – niemniej policja się do nich stosowała, nie wpuszczając prezesa do siedziby TK.
W imieniu prezesa i wiceprezesa adwokat dr Michał Skwarzyński zaskarżył oba zarządzenia do Sądu Najwyższego, wnosząc m.in. o:
uznanie, że zarządzenia stanowią tzw. nieakty, tj. czynności pozorujące wydanie skutecznego aktu władczego, pomimo braku koniecznej kompetencji podmiotowej oraz materialnoprawnych przesłanek zastosowania środka przewidzianego w art. 130 § 1 p.u.s.p.
Jak poinformował Sąd Najwyższy, 10 listopada 2026 r. SN uwzględnił zażalenie i uchylił oba zarządzenia (sygn. akt II ZZ 3/26). Uzasadnienia jeszcze nie znamy, ostateczne rozstrzygnięcie należy jednak uznać za ze wszech miar słuszne – i to przynajmniej z dwóch powodów.
Sprawa dyscyplinarna sędziego sądu powszechnego, a nie spór o Trybunał
Do rozstrzygnięcia doszło w dwóch krokach. 6 listopada sędzia SN Zbigniew Korzeniowski uznał, że kognicja Izby Odpowiedzialności Zawodowej nie obejmuje sędziów TK, i przekazał sprawę Trybunałowi jako odrębnemu organowi władzy sądowniczej. 10 listopada SN uchylił jednak to postanowienie (sygn. akt II ZO 178/26), a Izba jeszcze tego samego dnia uchyliła oba zarządzenia.
Teza, że kognicja Izby nie obejmuje sędziów TK, jest skądinąd trafna. Rzecz w tym, że zarządzenia Korwin-Piotrowskiej powoływały się wprost na art. 130 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, przewidujący natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych sędziego sądu powszechnego. Do sędziów TK przepis ten oczywiście nie ma zastosowania, o czym pisaliśmy – kontrola aktów wydanych w jego trybie należy jednak do Sądu Najwyższego. Zgodnie bowiem z art. 27a § 1 pkt 1 lit. b ustawy o Sądzie Najwyższym do właściwości Izby Odpowiedzialności Zawodowej należą sprawy rozpatrywane przez SN w związku z postępowaniami dyscyplinarnymi prowadzonymi na podstawie Prawa o ustroju sądów powszechnych. Izba ta na co dzień kontroluje zresztą zarządzenia z art. 130 § 1 – także te wydawane (skądinąd bezprawnie – bez spełnienia ustawowych przesłanek – o czym pisaliśmy) przez ministra Żurka. Skoro więc Korwin-Piotrowska sama sięgnęła po tryb przewidziany dla sędziów sądów powszechnych, trudno się dziwić, że kontrola jej decyzji trafiła do SN. Za niedopuszczalne natomiast należałoby uznać stosowaną przez nią logikę, w myśl której Prawo o ustroju sądów powszechnych można stosować wobec sędziów TK wtedy, gdy jest to dla niej korzystne, ale już nie wtedy, gdy nie jest.
Korwin-Piotrowska wciąż jest sędzią Sądu Okręgowego w Opolu
Drugi argument ma charakter podmiotowy. Korwin-Piotrowska, choć 9 kwietnia 2026 r. odczytała rotę ślubowania sędziego TK w obecności Marszałka Sejmu, do dziś nie złożyła go wobec Prezydenta RP, czego wymaga art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK. Tymczasem art. 5 tej ustawy nie pozostawia wątpliwości:
Stosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania.
Już w wyroku z 3 grudnia 2015 r. (K 34/15) TK podkreślał, że ślubowanie:
nie stanowi wyłącznie podniosłej uroczystości o charakterze symbolicznym, a dopóki go nie złożono, obsadzenie stanowisk sędziowskich jeszcze nie nastąpiło.
Korwin-Piotrowska nie objęła zatem urzędu w Trybunale. Co przy tym istotne, jak dotąd nie zrzekła się ona wprost swojego dotychczasowego stanowiska – sędziego SO w Opolu. Inaczej niż były sędzia Krystian Markiewicz, który wprost zrzekł się urzędu sędziego Sądu Okręgowego w Katowicach, przekazała ona jedynie ministrowi sprawiedliwości zapewnienie, że:
doszło do dorozumianego wygaśnięcia stanowiska sędziego Sądu Okręgowego w Opolu, a w znaczeniu techniczno-organizacyjnym – do przekształcenia w stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego.
– wprost przy tym deklarując, że nie zamierza:
składać oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu.
Nawet gdyby uznać taką konstrukcję za dopuszczalną, to – jako że, jak już wielokrotnie wspominaliśmy, pani Korwin-Piotrowska nie została sędzią TK – nie zostały spełnione jej przesłanki. Oznacza to, że w świetle prawa pozostaje ona sędzią SO w Opolu, a jej działania również podmiotowo mieszczą się w kognicji Sądu Najwyższego – jako sędzia sądu powszechnego odpowiada bowiem dyscyplinarnie na podstawie art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, a sprawy rozpatrywane w tym trybie przez SN należą – jak już wskazaliśmy wyżej – do Izby Odpowiedzialności Zawodowej.
Ani skarga do SN, ani jego rozstrzygnięcie nie oznacza uznania skuteczności zarządzeń
Z dogmatycznego punktu widzenia można rozważać, czy decyzja SN była najbardziej fortunna, jeśli chodzi o proceduralne aspekty sprawy.
Być może bardziej właściwe byłoby, gdyby SN pozostawił skargę bez rozpoznania (art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych), stwierdzając, że zarządzenia są aktami nieistniejącymi i jako takie nie tylko nie wywołują żadnych skutków, ale wręcz nie mogą podlegać kontroli SN ani żadnego innego sądu. Innymi słowy – przyjmując taką interpretację, SN mógłby odmówić uchylenia tychże zarządzeń, zamiast tego stwierdzając, że skoro oba akty od początku nie istniały, to nie ma czego uchylać.
Można jednak mieć wątpliwość, czy mając na uwadze obecną sytuację i potencjalne skutki akurat takiego rozstrzygnięcia, byłoby to najlepsze rozwiązanie z punktu widzenia ochrony prawa. Władza i przychylne jej media ogłosiłyby natychmiast takie rozstrzygnięcie zapewne jako sukces, podkreślając, że „sąd odrzucił skargę”, a przemilczając, z jakiego powodu to nastąpiło. Tymczasem zarządzenia, choć nieważne, niestety wywołują realne skutki – to w ślad za nimi policja od początku listopada nie wpuszcza prezesa Święczkowskiego do Trybunału.
Być może więc – mając powyższy kontekst na uwadze – potrzebne było rozstrzygnięcie merytoryczne, stwierdzające szczegółowo i już w samej sentencji, że mamy do czynienia z bezprawiem, którego skutki należy natychmiast uchylić.
Rząd próbował zresztą już wykorzystać skomplikowany stan prawny – w tym również przywołane wyżej wątpliwości proceduralne – w celu manipulowania opinią publiczną. Już po postanowieniu I instancji z 6 listopada minister Waldemar Żurek przekonywał, że skoro prezes Święczkowski i wiceprezes Sochański wnieśli zażalenia, to:
uznali procedurę z art. 130 par. 1 p.u.s.p. oraz skuteczność przerwy w swoich czynnościach służbowych.
Zdaniem ministra postanowienie sędziego Korzeniowskiego zarazem:
w pełni potwierdza nasze stanowisko.
W rzeczywistości jednak powyższe rozumowanie jest całkowicie chybione. Po pierwsze, jak wynika z przytoczonego na wstępie żądania, skarżący domagali się uznania zarządzeń za nieakty, a więc kierowali się przesłankami zupełnie przeciwnymi, niż przypisuje im minister. Zaskarżenie aktu, który władza egzekwuje siłą, to elementarna ostrożność procesowa, a nie przyznanie mu mocy prawnej.
Po drugie, postanowienie, w którym minister widział potwierdzenie swoich racji – które zresztą przetrwało raptem cztery dni – również w żaden sposób nie przesądzało o skuteczności przedmiotowych zarządzeń, a jedynie opowiadało się – skądinąd, jak już wskazaliśmy wyżej, niebezpodstawnie – za niewłaściwością SN w tej sprawie. Już prędzej można je odczytywać jako sugestię, że art. 130 Prawa o ustroju sądów powszechnych nie ma zastosowania do sędziów TK – czyli właśnie jako kolejne zaprzeczenie stanowisku ministra.
Podsumowanie
Nie łudzimy się, że rząd i podporządkowana mu policja uszanują orzeczenie wydane przez SN. Należy się raczej obawiać, czy tenże SN nie stanie się wręcz w najbliższych dniach kolejnym celem bezprawnych, siłowych działań obozu rządzącego.
Póki co 12 listopada prezes Święczkowski – wraz z wiceprezesem Sochańskim oraz sędziami Stanisławem Piotrowiczem i Jarosławem Wyrembakiem – stawił się z postanowieniem SN przed bramą Trybunału, domagając się wpuszczenia do siedziby kierowanego przez niego organu. Policja nie pozwoliła jednak na to, a wezwany dowódca nie pojawił się nawet, by odebrać orzeczenie, które ostatecznie przymocowano do bramy. Prezes rozważa teraz dalsze kroki, w tym wejście w asyście komornika.
Mimo powyższego stanu faktycznego, orzeczenie ma jednak ważkie znaczenie. Po pierwsze, jest ono kolejnym argumentem dla szeregowych policjantów, którzy – działając zgodnie z tym, do czego zachęcamy w dopiero co wydanym poradniku Ordo Iuris dla funkcjonariuszy – chcieliby odmawiać udziału w wykonywaniu bezprawnych rozkazów dotyczących blokady siedziby TK. Po drugie, będzie musiał się do niego odnieść również niezawisły sąd, gdy będzie orzekał w sprawie odpowiedzialności karnej członków rządu Donalda Tuska i podległych mu służb za przestępstwo zamachu stanu z art. 128 k.k. – do czego, jak wierzymy, dojdzie, gdy tylko rząd utraci bezprawnie zdobytą kontrolę nad prokuraturą.
Źródło ilustracji: iStock.
