- 10 listopada Donald Tusk ogłosił, że po raz pierwszy od ponad dwóch lat opublikuje akt Trybunału Konstytucyjnego, bo ten jest wreszcie prawidłowo obsadzony – i jeszcze tego samego dnia uchwała ukazała się w Monitorze Polskim.
- Publikacja orzeczeń TK to konstytucyjny i ustawowy obowiązek premiera, wyraźnie potwierdzony w orzecznictwie Trybunału. Tymczasem Donald Tusk nie publikuje żadnych wyroków TK od marca 2024 r.
- Pierwszym opublikowanym aktem jest uchwała „zgromadzenia ogólnego”, zwołanego przez osobę niebędącą sędzią TK z naruszeniem terminu, obradującego bez kworum i z udziałem osób nieuprawnionych – a więc oczywisty nieakt.
- Działania Donalda Tuska ujawniają polityczne motywy decyzji o niepublikowaniu orzeczeń TK. By taka sytuacja się już nigdy nie powtórzyła, Ordo Iuris przypomina swój postulat, by Prezes TK mógł samodzielnie – bez pośrednictwa Rządowego Centrum Legislacji – publikować orzeczenia w elektronicznych przecież dziennikach urzędowych (Dz.U. i M.P.).
Od marca 2024 r. rząd Donalda Tuska, mimo ciążących na nim obowiązków wynikających tak z ustaw, jak i wprost z Konstytucji, nie publikuje żadnych orzeczeń TK. Tymczasem 10 listopada premier Donald Tusk ogłosił początek nowej ery w sprawie TK, a mianowicie zapowiedział publikację uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK zmieniającej regulamin Trybunału, podkreślając przy tym:
Będę miał dzisiaj okazję podjąć decyzję, po raz pierwszy od lat, z czystym sumieniem.
Słowa dotrzymał: uchwała ukazała się w Monitorze Polskim (M.P. z 2026 r. poz. 1133) jeszcze tego samego dnia. Decyzja Premiera nie powinna dziwić – stanowi ona prostą konsekwencję bezprawnego przejęcia kontroli nad Trybunałem, dokonanego 30 października przede wszystkim dzięki podległej rządowi policji. Jako powód tejże decyzji wskazał, że akt, który miał zostać opublikowany, jest rozstrzygnięciem organu nareszcie prawidłowo obsadzonego. Prawidłowo obsadzony oczywiście znaczy w tym wypadku – kontrolowany przez nominatów premiera Tuska i stojącej za nim większości rządzącej – w tym takich, którzy nie nawiązali stosunku służbowego jako sędziowie TK czy wręcz prawdopodobnie w ogóle nie spełniają przesłanek wymaganych do objęcia funkcji sędziego TK. Trudno zatem o bardziej otwarte przyznanie, że niepublikowanie orzeczeń TK nie miało nic wspólnego z prawem, a wszystko – z polityką.
Publikacja orzeczeń TK to obowiązek premiera, nie jego uprawnienie
Art. 190 ust. 2 Konstytucji stanowi jednoznacznie:
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego […] podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony.
Ogłoszenie orzeczenia zarządza Prezes Trybunału (art. 114 ust. 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym), premier zaś – na mocy art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych – jedynie wydaje Dziennik Ustaw przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji. Jak pisaliśmy, w wyroku z 23 września 2025 r. (P 3/25) TK stwierdził, że ogłoszenie wyroku ma charakter jedynie czynności technicznej. Nawet Komisja Wenecka, w opinii z 2024 r. sporządzonej na wniosek Adama Bodnara, uznała, że wszystkie orzeczenia TK powinny być publikowane.
Najdobitniej ujął to poprzedni RPO Marcin Wiącek:
Nie istnieje przepis prawa, który upoważniałby prezesa Rady Ministrów do oceny legalności czy ważności orzeczeń skierowanych przez prezesa TK do publikacji w Dzienniku Ustaw.
Z kolei Sąd Okręgowy w Szczecinie w wyroku z 18 marca 2026 r. (sygn. akt VI U 1590/25) stwierdził, że niepublikowanie wyroków TK przez rząd to:
nieuprawnione zaniechanie władzy wykonawczej, stanowiące wprost delikt konstytucyjny.
Żadna z tych wypowiedzi nie zrobiła jednak najwyraźniej wrażenia na Premierze Tusku, który – tak długo, jak nie miał kontroli nad Trybunałem – obstawał przy swoim bezprawnym stanowisku.
PiS czasowo wstrzymywał niektóre rozstrzygnięcia, ale ostatecznie je opublikował, Tusk wstrzymał wszystkie
Oczywiście, analizując działania Donalda Tuska, można doszukiwać się precedensu w działaniach jego poprzedników z okresu sporu o TK w latach 2015–2016. Rząd Beaty Szydło przez kilka miesięcy 2016 r. wstrzymywał publikację wyroków TK, ale już w sierpniu tego roku ogłosił 21 z nich. Nieopublikowane pozostały jedynie trzy rozstrzygnięcia z 2016 r. (K 47/15, K 39/16 i K 44/16). Wszystkie zapadły jednak w kontrowersyjnych okolicznościach, z pominięciem obowiązujących wówczas ustaw o TK. Ponadto – a może przede wszystkim – wszystkie trzy orzeczenia zostały ostatecznie ogłoszone 5 czerwca 2018 r.
Tymczasem rząd Tuska poszedł znacznie dalej: jak wskazaliśmy na wstępie, od marca 2024 r. nie publikuje żadnych orzeczeń TK, bez względu na skład orzekający, przedmiot sporu czy tryb wniesienia wniosku. Dotyczy to zarówno istotnych sporów ustrojowych, inicjowanych na wniosek Prezydenta czy posłów PiS, jak i zwyczajnych skarg konstytucyjnych szeregowych obywateli.
Nagła zmiana stanowiska Premiera, który teraz z czystym sumieniem ogłasza akt gremium wybranego przez obecną większość, pokazuje nam jak na dłoni, że kryterium decydującym o tym, czy orzeczenia TK można publikować, czy nie, nie była praworządność – lecz polityczna kontrola nad Trybunałem.
Na początek – oczywisty nieakt
Szczególnie przy tym wymowne jest to, jaki akt jako pierwszy dostąpił zaszczytu bycia opublikowanym przez Premiera. Tym aktem jest uchwała „zgromadzenia ogólnego” TK, zwołanego przez Annę Korwin-Piotrowską, która nie złożyła ślubowania wobec Prezydenta i tym samym w ogóle nie jest sędzią TK. Zwoływanie posiedzeń Zgromadzenia Ogólnego TK jest wyłączną kompetencją Prezesa Trybunału (art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu przed TK). Jak wskazywaliśmy przy okazji zgromadzenia z 3 listopada, a wcześniej w opinii prawnej Ordo Iuris, Pani Korwin-Piotrowska nie ma żadnych podstaw do zastępowania Prezesa w jakiejkolwiek kwestii. Ponadto zwoływane przez nią posiedzenia nie dochowują terminu z art. 7 ust. 3 ustawy o postępowaniu przed TK, który wymaga zawiadomienia sędziów najpóźniej 7 dni przed posiedzeniem (zarządzenie o zwołaniu posiedzenia z 10 listopada ogłoszono dopiero 5 listopada), a udział w nich biorą osoby, które nie złożyły ślubowania wobec Prezydenta RP, mimo iż art. 6 ust. 1 stwierdza jednoznacznie:
Zgromadzenie Ogólne tworzą urzędujący sędziowie Trybunału, którzy złożyli ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Nie zostało również zachowane kworum – art. 8 ust. 1 ustawy o postępowaniu przed TK wymaga obecności 2/3 ogólnej liczby sędziów, czyli dziesięciu. Tymczasem w posiedzeniach brało udział tylko 8 osób wybranych przez obecną większość parlamentarną (z czego aż 5 jako osoby nieuprawnione).
Wszystko to oznacza, że jakiekolwiek akty przyjęte przez takie gremium są całkowicie nieważne. A jednak – to właśnie taki, wydawałoby się, oczywisty nieakt, zasłużył zdaniem Premiera na publikację w Monitorze Polskim! Trudno o lepszy dowód, że Donald Tusk, „przywracając praworządność”, kieruje się wszystkim, tylko nie prawem.
Podsumowanie
Zapowiedź premiera została zrealizowana natychmiast: uchwała „zgromadzenia ogólnego” została ogłoszona w Monitorze Polskim (M.P. z 2026 r. poz. 1133) jeszcze 10 listopada, a więc w dniu jej podjęcia. Rząd, który od marca 2024 r. nie znalazł czasu na „niezwłoczne” ogłoszenie ani jednego wyroku TK, nieakt gremium kontrolowanego przez obecną większość opublikował w ciągu jednego dnia. Trudno o bardziej wymowne potwierdzenie, że o publikacji decyduje dziś wyłącznie polityczna ocena tego, kto zasiada w Trybunale.
Całą powyższą sytuację powinna również podsumować refleksja ogólna – publikacja orzeczeń w Dz.U. przez rząd to relikt epoki, gdy Dziennik Ustaw drukowano na papierze, a następnie dostarczano w wersji fizycznej do szeregu miejsc w Polsce – a potrzebną do tego infrastrukturę miał tylko rząd. Od 2012 r. dzienniki urzędowe wydaje się jednak w postaci elektronicznej. Czynność techniczna – jaką w świetle przywołanego wyżej wyroku TK w sprawie P 3/25 jest publikacja orzeczeń TK – nie może więc być środkiem nacisku władzy wykonawczej na sądowniczą. Jest to działanie oczywiście sprzeczne z zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji – rząd ma obowiązek publikacji wyroków TK i nie ma uprawnień do weryfikowania ich w jakikolwiek sposób), zasadą podziału władzy (art. 10 Konstytucji) oraz gwarancją odrębności trybunałów od innych władz (art. 173).
W tym kontekście raz jeszcze warto przywołać postulat ogłoszony przez Instytut Ordo Iuris już w grudniu 2025 r. w raporcie „Jak wyjść z kryzysu praworządności”, w którym wskazywaliśmy, że:
[…] rozważyć można możliwość technicznego dopuszczenia do publikacji w – elektronicznym przecież – Dzienniku Ustaw wielu podmiotów […], co nie wymagałoby zmiany Konstytucji RP […].
Gdyby Prezes TK miał możliwość bezpośrednio publikować w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim, to działania Donalda Tuska – wpierw niepublikowanie żadnych orzeczeń przez ponad dwa lata, tylko po to, by po bezprawnym przejęciu kontroli nad Trybunałem ogłosić nową erę publikowania tychże orzeczeń (i innych aktów) – byłyby po prostu niemożliwe.
Źródło ilustracji: iStock.
